vrijdag 19 oktober 2018

Het goddelijke ideaal in de praktijk

Jo Walton,
The Just City (GB 2014)
Roman, 368 pp.
Niet in het Nederlands vertaald


"She turned into a tree." Potverdorie, net als je op het punt staat om je aan een mooie maagd te vergrijpen, verandert ze in een laurierboom. Vervolgens blijkt ook nog dat je bloedeigen zuster daar verantwoordelijk voor is. Waarom in godsnaam? En als antwoord op die vraag krijg je tot overmaat van ramp te horen dat de jonge maagd jou niet wil en in haar wanhoop de godin Artemis om hulp smeekte toen je haar achterna zat. Niet te geloven. Apollo is met stomheid geslagen: Daphne wilde niet? Hè? Telt dat dan? Had hij daar rekening mee moeten houden? Dat is wel heel wonderlijk, nooit bij stil gestaan. Rare wezens, die mensen. Daar moet hij meer van weten.

zondag 14 oktober 2018

Plato enzo

Plato door Mitch Francis (bron)
Ik denk niet dat er tegenwoordig nog hordes mensen zijn die de werken Plato (Athene c. 427 - c. 347 v.Chr.) lezen. Op het gym vertaalden wij ooit moeizaam een stuk van hem uit het originele Grieks, maar ik kan me met de beste wil van de wereld niet meer herinneren wat dat was (Hella of Margreet, weten jullie dat misschien nog?).

Invloed
Maar zijn erfenis is nog steeds gigantisch, al zullen maar weinig mensen zich daarvan bewust zijn. Heel toevallig speelt zijn filosofie een belangrijke rol in twee boeken die ik tegelijkertijd aan het lezen was. In A History of God zet Karen Armstrong uiteen hoe groot zijn invloed op het vroege christendom was en in Jo Waltons speculatieve roman The Just City wordt de ideale samenleving uit zijn Politeia (de 'Staat', geschreven rond 380 v.Chr.) in de praktijk gebracht. In 2001 werd dit werk van Plato (dat in het Engels The Republic heet) in een enquête onder filosofen door het Britse Philosopher's Magazine trouwens uitgeroepen tot het belangrijkste filosofische werk ooit.

zaterdag 6 oktober 2018

Gek worden in luxe

Jane Gardam,
The Queen of the Tambourine (GB 1991)
Roman, 260 pp.
Niet in het Nederlands beschikbaar


Ik weet niet of het aan mijn vooroordelen ligt (vast wel), maar uit de eerste briefjes die Eliza Peabody aan haar overbuurvrouw schrijft, construeerde ik onbewust een personage dat niet helemaal blijkt te kloppen met wie ze uiteindelijk echt is. Eliza is bedilzuchtig, zéér kerkelijk en kletst teveel, en daar had ik al gauw een bepaald beeld bij. Ik was verrast toen even later bleek dat ze in Oxford heeft gestudeerd, met haar diplomatenechtgenoot de hele wereld heeft rondgereisd en behoorlijk welgesteld is. Jane Gardam heeft van haar hoofdpersoon dus geen cliché-figuur gemaakt. Dat staat in ieder geval vast, en ik heb mezelf weer op een slecht trekje betrapt.

maandag 1 oktober 2018

Een draad en een schommelbank

Anne Tyler,
A Spool of Blue Thread (VS 2015) 
Roman, 358 pp.
Nederlandse titel: De blauwe draad


Het is niet bepaald een originele observatie, maar daarom niet minder waar: Anne Tyler doet in veel opzichten aan Jane Austen denken en dat is ongetwijfeld één van de redenen dat ze al jaren één van mijn favoriete schrijvers is. Haar boeken zijn niet groots en meeslepend, haar personages leiden hele gewone, kleine leventjes en de verhalen zijn bedrieglijk eenvoudig. Maar intussen herbergen ze wel een ontzettend scherp psychologisch inzicht, geven ze blijk van groot observatievermogen, hebben ze subtiele humor en beschikken ze over veel meer complexiteit dan een oppervlakkige lezing doet vermoeden. Zoals je Jane Austen als veredelde chick lit kunt lezen, zo kun je Anne Tylers boeken lezen als simpele familieverhalen waarin niks bijzonders gebeurt - alleen misken je dan wel haar enorme literaire talent.

woensdag 26 september 2018

Vislucht en wierook

Didier Decoin,
Vissen voor de Keizer (Frankrijk 2017)
Vertaald uit het Frans door Martine Woudt.
Oorspronkelijke titel: Le bureau des jardins et des étangs
Roman, 320 pp.


De meningen zullen ongetwijfeld uiteenlopen, maar zelf vind ik besprekingen van het type samenvattinkje-meninkje tamelijk nutteloos. Het internet puilt er van uit, dus je komt ze ongetwijfeld regelmatig tegen: de blogger of Amazonklant vertelt in een stuk of drie zinnen het verhaaltje wat na en besluit met iets in de trant van "Dit is een prachtig boek" of "Don't waste your money". Hoe de lezer tot die conclusie is gekomen, wat de sterke of zwakke punten van het boek zijn, niets van dat alles. Hooguit een opmerking als "Het is geweldig geschreven" of "This is badly written". Alleen weten we dan nog steeds niks, want in wat voor opzicht is het dan slecht of geweldig geschreven? Daar denken verschillende mensen heel verschillend over; dat zijn geen absolute waarden. Zo'n bespreking is dus alleen nuttig als je bereid bent om klakkeloos op de aanraders en afraders van bepaalde lezers af te gaan. Daar is niks op tegen, maar ik wil graag zelf kunnen beslissen wat ik wel of niet de moeite waard vind, en daarvoor is het fijn als de bespreker zijn oordeel toelicht en (ook niet onbelangrijk) ruimte laat voor andere oordelen. Zo kwam het dus dat, toen Jacqueline (een van mijn favoriete boekbloggers) een tijdje terug uiteenzette waarom ze dit boek van Didier Decoin vond tegen vallen, ik daaruit afleidde dat het waarschijnlijk juist wel wat voor mij was. En dat bleek nog te kloppen ook. Dat was dus een zinnige, afgewogen bespreking, precies zoals ik ze graag lees.

zondag 16 september 2018

Zeven keer vermoord worden?

Stuart Turton,
The Seven Deaths of Evelyn Hardcastle (GB 2018)
Roman, 517 pp.
Nederlandse titel: De zevenvoudige dood van Evelyn Hardcastle


Een man komt bij bewustzijn in een bos en heeft niet het flauwste idee wie of wat hij is. Zijn geheugen is volledig blanco, maar vreemd genoegd heeft hij wel het gevoel dat zijn lichaam hem niet bekend voorkomt. En dat kan wel kloppen. Hoe, dat ga ik hier niet verklappen, maar je kunt van me aannemen dat dit de origineelste, meest vernuftige variant op een Agatha Christie-moordmysterie is die je ooit bent tegengekomen. Voeg een snufje Groundhog Day toe, zonder de dolle komedie, een paar elementen uit het fantasy-genre en je hebt iets zeer aparts.

zondag 9 september 2018

Opstand en afbrokkeling

J.G. Farrell,
Troubles (GB 1970)
Roman, 480 pp.
Niet in het Nederlands vertaald


De jonge Majoor Brendan Archer had géén fijne Eerste Wereldoorlog. Hij komt terug met shellshock en aanhoudende nachtmerries en weet niet goed wat hij met zijn nieuwe leven na de oorlog aanmoet. Wat de zaken extra ingewikkeld maakt, is dat hij - zonder het zelf in de gaten te hebben - tijdens een van zijn verlofperiodes een verloofde opgedaan blijkt te hebben, ene Angela Spencer, dochter van de eigenaar van het luxe hotel Majestic aan de Ierse zuidoostkust

Hoe hij verloofd is geraakt met een jongedame die hij maar een paar dagen vaagjes heeft meegemaakt, begrijpt hij in 1919 nog steeds niet.
He remembered declaring that he would come back to her, but not very much else. Indeed, the only other thing he recalled quite distinctly was saying goodbye to her at an afternoon thé dansant in a Brighton hotel. They had kissed behind a screen of leaves and, reaching out to steady himself, he had put his hand down firmly on a cactus, which had rendered many of his parting words insincere. The strain had been so great that he had been glad to get away from her. Perhaps, however, this suppressed agony had given the wrong impression of his feelings. [...]Although he was sure that he had never actually proposed to Angela during the few days of their acquaintance, it was beyond doubt that they were engaged: a certainty fostered by the fact that from the very beginning she had signed her letters ‘Your loving fiancée, Angela’. 

zondag 29 juli 2018

De maatschappij in één gebouw

Alaa Al Aswany,
The Yacoubian Building (Egypte 2002)
Roman, 255 pp.
Vertaald in het Engels uit het Arabisch door Humphrey Davis
Nederlandse titel: Het Yacoubian


Dit boek was een grote hit in Egypte toen het uitkwam. Niet alleen omdat het gewoon heel goed is, maar ook omdat het impliciet en expliciet bijzonder pittige kritiek op het huidige Egypte leverde, zelfs al speelt het rond 1990. En ik ben niet bepaald een Egypte-kenner, maar ik durf te wedden dat deze roman nog net zo actueel en levend is als toen hij uitkwam. Veel intellectuelen stellen (volgens Wikipedia) dat de roman en de even succesvolle verfilming ervan een belangrijke rol hebben gespeeld bij de opstanden van 2011, waar ik hier over schreef. Een belangwekkend werk dus, en zeer leesbaar bovendien.

zondag 22 juli 2018

Twee jaar in Japan

Sam Baldwin,
For Fukui's Sake: Two years in rural Japan (GB 2011)
Reisverhaal, 211 pp.
Niet in het Nederlands vertaald


Stel, je bent 25, afgestudeerd in de farmacologie en je hebt een keurig baantje op een lab, waar je een klein maar fijn steentje bijdraagt aan de strijd tegen kanker. Je werkgever is na een tijdje tevreden genoeg om je een vaste aanstelling compleet met pensioenvoorziening aan te bieden, dus wat doe je dan? Je gaat er gillend vandoor, vlucht naar de andere kant van de wereld en wordt assistent-leraar Engels in een provincieplaatsje in Japan. Tenminste dat deed de Britse Sam Baldwin, die na zijn tweejarig verblijf in Japan nooit meer terugkeerde naar het lab (ook niet naar het leslokaal trouwens) en nu de kost verdient als redacteur en schrijver. En zijn schrijfcarrière begon met dit boek.

donderdag 12 juli 2018

De macht van een oud huis

Sarah Waters,
The Little Stranger (GB 2009)
Roman, 512 pp.
Nederlandse vertaling: De kleine vreemdeling


The Little Stranger is een literaire roman verstopt in een spookverhaal. Het draait om een oud landhuis op het Engelse platteland, waar in de tweede helft van het verhaal steeds meer dingen lijken te gebeuren die geen natuurlijke verklaring kunnen hebben. Maar het feit dat Waters aan het eind bewust weigert om expliciet duidelijk te maken wat er nou aan de hand was, moet voor de ijverige lezer een onmiskenbare hint zijn dat het echte verhaal zich onder de oppervlakte afspeelt, en dat het uiteindelijk gaat om iets anders. En dat andere, verstopte verhaal, dat de ware kern van het boek is, gaat over klasse en de meedogenloze afbrokkeling van de Britse landadel meteen na de Tweede Wereldoorlog.