zondag 15 september 2019

Dorestad enzo

Luit van der Tuuk,
De Friezen:
de vroegste geschiedenis van het Nederlandse kustgebied (Nl 2013)
Geschiedenis, 320 pp.


Friesland was groter dan je denkt. Veel groter zelfs. Zo'n tweeduizend jaar geleden noemden de Romeinen het hele gebied langs onze Noordzee - van Zeeland tot Sleeswijk-Holstein -  Frisia, en de Noordzee heette Mare Frisicum. In de vroege middeleeuwen vielen ook de Vechtstreek en Utrecht onder Frisia, en Dorestad (gelegen bij het huidige Wijk bij Duurstede, totdat het door de Vikingen werd verwoest) was een belangrijke Friese handelsplaats. Toen Willibrord in 695 door de paus in Utrecht werd neergepoot om zieltjes te winnen bij de heidenen in het omliggende gebied kreeg hij de titel Archiepiscopus Frisonum, aartsbisschop der Friezen. Verrassend, hè? Daarmee wil ik niet de Friezen opblazen tot een groots en machtig volk, want dat waren ze niet. Maar ik vind het wel leuk om aan te geven dat dit boek over de Friezen in de periode tot 900 na Chr. niet alleen over een provinciaal uithoekje gaat, maar over een groot deel van ons land en dat het daarom niet alleen voor die paar onverstaanbare noorderlingen zoals ik ontzettend interessant is.

zondag 8 september 2019

Epische obsessie


Stephen King, The Dark Tower-serie,
bestaande uit *):

1. The Gunslinger (1982) 224 pp.
2. The Drawing of the Three (1987) 400 pp.
3. The Waste Lands (1991) 512 pp.
4. Wizard and Glass (1997) 787 pp.
5. Wolves of the Calla (2003) 714 pp.
6. Song of Susannah (2004) 432 pp.
7. The Dark Tower (2004) 845 pp.
Ook in het Nederlands verkrijgbaar

Tjonge, dit is weer eens wat heel anders. Aanvankelijk, in deel 1, denk je dat je ergens in de negentiende eeuw in een western van Sergio Leone bent beland: een eenzame cowboy zit door een leeg woestijnlandschap achter een man in het zwart aan. Maar dan wordt in de saloon 'Hey Jude' van de Beatles op de honkytonk piano gespeeld. Tikje raar. En het wordt al gauw nog veel raarder. Een morsdode man staat weer op. Er zijn onderaardse, al lang niet meer gebruikte spoortunnels waar gevaarlijke wezens met enge mutaties op reizigers loeren. En dan heb ik het nog niet over de vampiers die een paar delen later opduiken, over de Arthur-legende die een belangrijke rol speelt, over de smaragden stad uit de Wizard of Oz die de personages op hun weg vinden en over de losstaande deuren op het strand die toegang geven tot het New York van de tweede helft van de twintigste eeuw. Het is allemaal even bizar en allemaal even onderhoudend, zo onderhoudend dat ik de zeven oorspronkelijke delen in een paar vakanties heb verslonden. Bijna 4000 pagina's!

zondag 1 september 2019

Graspiepers, kiekendieven en geluk

Joe Harkness,
Bird Therapy (GB 2019)
Memoires, 272 pp.
Niet in het Nederlands vertaald


Joe Harkness wist al jaren dat er iets mis was in zijn hoofd, maar met alcohol en drugs lukte het hem steeds nog om de chaos min of meer in bedwang te houden en zelfs om te functioneren als leraar voor moeilijk opvoedbare kinderen. Maar de hoeveelheid alcohol en drugs die daarvoor nodig was, werd wel steeds groter, en de depressieve periodes werden steeds moeilijker te verdragen. Op een dag stond hij op het punt om een eind aan zijn leven te maken, toen hij net op tijd werd gered, vervolgens finaal instortte en zich eindelijk realiseerde dat hij hulp moest zoeken. Hij kreeg de diagnoses angststoornissen en dwangneuroses. Niet iets waar je zomaar van af komt. Hij ging uiteraard in therapie, die heel zinvol was, maar wat hem - volgens hemzelf - onverwacht echt het leven redde, was een nieuwe bezigheid: vogels kijken.

vrijdag 23 augustus 2019

Mens of machine?

Ian MacEwan,
Machines Like Me (GB 2019)
Roman, 320 pp.
Nederlandse titel: Machines zoals ik


Het is 1982. Het Britse leger is zojuist glorieloos ten onder gegaan op de Falkland Eilanden, de Beatles zijn na twaalf jaar weer bij elkaar en de gevierde wetenschapper Alan Turing is 70 geworden. Onze verteller, de dertiger Charlie Friend, is een groot bewonderaar van Turing en heftig geïnteresseerd in de kunstmatige intelligentie die Turing heeft helpen ontwikkelen. Als dan in beperkte oplage (vijfentwintig) de allereerste robots op de markt komen die niet of nauwelijks van mensen zijn te onderscheiden, doet Charlie iets onbesuisds. Hij koopt met het laatste geld van de erfenis van zijn moeder voor £ 87.000 pond een mannelijk model genaamd Adam (de Eves waren al uitverkocht). Samen met zijn bovenbuurvrouw, de studerende Miranda, tilt hij de doos naar binnen en zet hij Adam aan de stekker om op te laden. De persoonlijkheid van Adam kan door de gebruiker zelf ingevuld worden, iets wat Charlie voor de helft zelf doet en voor de andere helft aan Miranda overlaat, want hij is inmiddels verliefd op haar en hij ziet Adam stiekem als hun kindje dat ze elk voor de helft gemaakt hebben.

maandag 19 augustus 2019

De frisse blik

Alain de Botton,
The Art of Travel (GB 2003)
Essays, 272 pp.
Nederlandse titel: De kunst van het reizen


Wat hebben de Duitse wetenschapper Alexander von Humboldt,  de Franse schrijver Gustave Flaubert en de Amerikaanse schilder Edward Hopper met elkaar te maken? Dit: ze fungeren alle drie als reisleider (tezamen met nog allerlei anderen) in deze charmante en inspirerende essays over reizen. Wetenschap, beeldende kunst en literatuur kunnen je allemaal op een nieuwe manier naar jezelf en de wereld doen kijken, en idealiter is dat precies hetzelfde als wat reizen bewerkstelligt. Omdat we wetenschap, kunst en literatuur hebben, hoeven we dus niet eens perse op het vliegtuig te stappen, zoals Xavier de Maistre zo geestig aantoonde in Voyage autour de mon chambre (1794). Het gaat om die speciale instelling, de geesteshouding waarbij je je openstelt voor je omgeving en alles met een frisse blik bekijkt; zelfs een rondje door je eigen slaapkamer kan dan een avontuur opleveren.

zondag 11 augustus 2019

Jackson is back!

Kate Atkinson,
Big Sky (GB 2019)
Roman, 368 pp.
Nederlandse titel: De wijde lucht


Jippie! na negen jaar eindelijk een nieuwe roman rond ex-militair, ex-politieman en anti-held Jackson Brodie. En hij leest weer net zo heerlijk als de vorige vier. Zoals gebruikelijk zijn er veel personages, door elkaar lopende plotlijnen die uiteindelijk bij elkaar komen, en natuurlijk Jackson Brodie, die een puberzoon blijkt te hebben bij een soap-actrice waar hij jaren geleden een scharrel mee had. Jackson is een beetje een oude mopperkont aan het worden die de jeugd niet meer snapt (net zo iemand als ik dus) en verdient de kost voornamelijk met het achtervolgen van lieden die door hun wederhelft van overspel worden verdacht. En er is nóg een fijne oude bekende: de zestienjarige, aandoenlijke Reggie Chase uit When Will There Be Good News? is terug als zevenentwintigjarige. Ze is nog steeds even aandoenlijk en gewetensvol en hongerig naar literatuur, én ze is verrassend genoeg rechercheur.

vrijdag 2 augustus 2019

Absurd

Paul Beatty,
The Sellout (VS 2015)
Roman, 304 pp.
Nederlandse titel: De verrader


Ik snap goed waarom dit boek in 2016 de prestigieuze Booker Prize won. Het is briljante satire: volslagen over the top, origineel en onder alle hilariteit ook nog eens flink bijtend. Het proza is een en al virtuositeit, en net zo origineel als de satire. Meteen al op de eerste bladzijde was ik verkocht. "Washington, D.C., with its wide streets, confounding roundabouts, marble statues, Doric columns, and domes, is supposed to feel like ancient Rome (that is, if the streets of ancient Rome were lined with homeless black people, bomb-sniffing dogs, tour buses, and cherry blossoms)." Geweldig, de zinnen die Beatty schrijft, en nog geweldiger hoe hij vervolgens alle cliché's en vooroordelen over zwarten hardhandig op hun kop zet en omdraait totdat je niet meer weet waar je moet kijken. En om het nog gekker te maken gebruikt zijn hoofdpersoon ook nog eens politieke incorrectheid als wapen tegen het Amerikaanse racisme. Over paradoxen gesproken... The Sellout is één van de meest absurdistische romans die ik ooit heb gelezen.

zaterdag 27 juli 2019

"Ceaseless Tears"

William Trevor,
My House in Umbria (Ierland 1991)
Roman, 160 pp.
Niet in het Nederlands vertaald


Ik geloof niet dat William Trevor hier in Nederland erg beroemd is en zeker niet bij het grote publiek, maar hij staat bekend als één van de grote korteverhalenschrijvers van de twintigste eeuw en ook als romanschrijver wordt hij hoog aangeslagen. Ik las Death in Summer en dat was een mooi boek, weet ik nog, en The Story of Lucy Gault was zelfs hartverscheurend mooi, één van mijn favoriete romans van 2003. Het wordt dus tijd om eens wat reclame te maken voor deze Ierse schrijver.

Mijn kennismaking met My House in Umbria begon in 2011 met de dvd, waarvan ik helemaal niet wist dat die op een roman was gebaseerd. Ik kocht hem alleen maar omdat (a) hoofdrolspelers Maggie Smith en Timothy Spall twee van mijn favoriete acteurs zijn en (b) ik dacht dat het een gezellige feel good film á la Enchanted April was. Ik ben dus met nogal specifieke verwachtingen voor de buis neergestreken, maar toen al snel bleek dat het een heel ander soort verhaal was, heb ik de dvd gauw weer stopgezet en opgeborgen, want op dat moment had ik dringend behoefte aan zonnig escapisme. Ik was die hele dvd alweer vergeten, toen ik onlangs ergens las dat hij gebaseerd was op een boek van William Trevor. Verhip! Dat was interessant nieuws . Ik kon de roman gelukkig gemakkelijk als e-boek op de kop tikken, ben er meteen aan begonnen en heb hem in een paar rukken uitgelezen.

zaterdag 20 juli 2019

Hoe zou u handelen?

Owen Sheers,
I Saw a Man (GB 2015).
Roman, 274 pp.
Nederlandse titel: Ik zag een man


Het was alweer even geleden dat ik dit boek had gekocht, en omdat ik nog steeds iets teveel boeken koop, was ik alweer vergeten waarom ik dit eigenlijk had aangeschaft. Om precies te zijn: ik wist helemaal niks meer van het boek. Voordeel is wel dat je er dan aardig blanco aan begint. Eerst dacht ik eventjes dat ik in een thriller was beland: het begint namelijk met een man (Michael) die de achterdeur van het huis van zijn Londense buren open ziet staan, terwijl hij weet dat ze weg zijn. Hij gaat voorzichtig naar binnen om poolshoogte te nemen, want hij heeft het idee dat er iemand is. Hij voelt een aanwezigheid. Dit zal even later uitmonden in een gebeurtenis die de levens van hem en zijn buren drastisch zal veranderen. Maar het zal nog tot halverwege het boek duren, voordat we weten wat dat voor gebeurtenis is.

zondag 7 juli 2019

Bitterzoet en exquise

Elizabeth Jane Howard,
The Light Years (GB 1990) 
deel 1 van de Cazalet Chronicle
Roman, 436 pp.
Nederlandse titel: De lichte jaren


Dit is er weer eentje: zo'n boek dat al jaren in de kast stond te verstoffen, omdat ik er maar tegenaan bleef hikken. Zou het echt zo goed zijn, als iedereen destijds zei? Zou het niet saai en afgezaagd zijn, de zoveelste familiesaga? Of een truttige, humorloze, al te literaire versie van Downton Abbey (waar ik trouwens van heb gesmuld)? Het omslag was ook niet echt wervend. Allemaal uitstekende smoezen dus om er maar niet aan te beginnen. En wat bleek toen ik het eindelijk van de plank haalde? Het was geweldig! Ik had verdorie al die jaren een juweeltje miskend. Gelukkig heb ik nu het licht gezien en nog beter: er zijn 4 (vier!) vervolgdelen om van te genieten, het laatste voltooid vlak voor Howards overlijden op negentigjarige leeftijd.