De zigeunerdichteres

Colum McCann,
Zoli (Ierland 2006)
Roman, 353 pp.
In het Nederlands verkrijgbaar onder dezelfde titel


Het is ambitieus en riskant om als Ierse man uit een keurig, bevoorrecht middleclass gezinnetje in de huid te kruipen van een arme zigeunerdichteres uit Oost-Europa, maar McCann speelt het klaar om zijn hoofdpersoon Zoli op overtuigende, indrukwekkende en prachtige wijze tot leven te brengen. Inspiratie voor Zoli was het leven van 'Papusza' (Bronoslawa Wajs), een Poolse Roma (het politiek correcte woord voor zigeuner), die zichzelf leerde lezen en schrijven en uiteindelijk een beroemd dichter werd. Zoli is echter géén gefictionaliseerde biografie; het is nadrukkelijk een roman, waarin McCann zijn hoofdpersoon een paar decennia later geboren laat worden en haar jeugd in Slowakije laat plaats vinden. Hij heeft zichzelf de vrijheid gegeven om de persoonlijkheid van zijn hoofdpersoon te verbeelden, niet om haar te beschrijven.

Winterreise

Patrick Leigh Fermor,
A Time of Gifts (GB 1977)
Reisverhaal, 284 pp.
ISBN 9780719566950, John Murray
In Nederland verschenen als Langs Rijn en Donau en (in één bundel met het vervolg Tussen wouden en water) als Een voettocht langs Rijn en Donau

Patrick Leigh Fermor (1915-2011) is wel omschreven als een kruising tussen Indiana Jones, James Bond en Graham Greene. Hij was een charmeur, een avonturier en een erudiete klaploper, die iedereen voor zich won, inclusief een Roemeense prinses die hem een tijdlang in huis nam, herstel: haar kasteel.

Niet dat zijn leven nu zo veelbelovend begon. Patricks ouders hadden geen tijd voor hem en stuurden hem van kostschool naar kostschool, waar hij steeds weer werd afgetrapt wegens wangedrag. Zijn huismeester noemt hem in een rapport "a dangerous mixture of sophistication and recklessness" (p. 108). In 1933, als hij 18 is en zonder diploma in Londen woont, waar hij drankovergoten societyfeestjes afloopt en zich voorbereidt op het toelatingsexamen voor de militaire academie, bedenkt hij plotseling dat hij wil gaan reizen.