Verdorven

Émile Zola,
The Kill (Frankrijk 1871-72)
Roman, 317 pp.
Uitstekend vertaald in het Engels door Arthur Goldhammer,
oorspronkelijke titel: La curée.
Niet in het Nederlands beschikbaar


Dit boek gaat over geld. En hebzucht. En seks. En nog meer geld. En nog meer hebzucht. Het is een portret van het Parijs tijdens het Tweede Keizerrijk van de jaren 50 en 60 van de negentiende eeuw, toen Baron Haussmann het middeleeuwse Parijs afbrak voor zijn megalomane boulevards waarmee het veel gemakkelijker was om opstanden van het plebs de kop in te drukken met behulp van het leger. Er was een kleptocratie aan de macht die als gevolg van die herontwikkelingswoede miljoenen verdiende met vastgoedspeculatie. Eén van deze speculanten is Aristide Rougon, de jongste zoon van de hebzuchtige Pierre Rougon en zijn geslepen vrouw Félicité uit de Provence. Dit ambitieuze, gewetenloze echtpaar kennen we nog uit La Fortune des Rougon (mijn bespreking), het eerste deel uit de Rougon-Macquart romancyclus (toelichting). Inmiddels zijn wel vele jaren verder en hebben drie van hun  kinderen zich in Parijs gevestigd. De oudste, Eugène, is minister en een machtig man in de regering. Sidonie is een louche sjacheraarster die met enig succes in van alles en nog wat handelt, maar bij voorkeur in geheimen. En Aristide heeft een enorm protserig huis, een volwassen, decadente zoon en een jonge tweede vrouw van het merk trophy wife.

Monumentaal

Victor Hugo,
Notre-Dame de Paris (Frankrijk 1831)
Engelstalige geannoteerde uitgave van Oxford World Classics
Roman, 540 pp.


Vandaag is het de eerste zondag na Pasen, ook wel Witte Zondag genoemd of Quasimodo-zondag, naar de eerste woorden van het introïtus dat op die zondag in de rooms-katholieke kerk wordt gezongen: "Quasi modo geniti infantes". Op Quasimodo-zondag in het jaar 1466 wordt in de Notre Dame van Parijs een ernstig mismaakt jongetje van een jaar of vier te vondeling gelegd. Het arme kind is zo lelijk dat iedereen terug deinst bij de blik alleen al, behalve de strenge en wat sinistere aartsdiaken, die het kind meeneemt, adopteert, liefdevol opvoedt en Quasimodo noemt. Het kind ontwikkelt zich tot een jongeman met één oog, een vreselijke bochel en benen van verschillende lengte. Maar hij blijkt oersterk te zijn en de aarstdiaken, Claude Frollo, maakt hem klokkenluider van de Notre Dame. Helaas wordt Quasimodo door de constante nabijheid van de luidende klokken al op zijn zestiende doof en trekt hij zich nog meer terug in zijn eigen wereld, die vrijwel alleen nog maar bestaat uit de kathedraal en haar klokken, die zijn lust en zijn leven zijn.

Het begin van een fortuin

Émile Zola,
The Fortune of the Rougons (Frankrijk 1870)
Roman, 368 pp.
Niet in het Nederlands beschikbaar


Het is december 1851 in een stad in de Provence en het rommelt in het hele land. Dat gerommel staat op het punt om in een woest onweer uit te barsten en twee piepjonge idealistische geliefden aan de rand van de stad staan op het punt zich er in te storten. Voor een beter leven en een beter land, want ze zijn arm met weinig vooruitzichten en geloven heilig in de verworvenheden van de Republiek. In de stad zelf is de familie Rougon juist al een hele tijd koortsachtig bezig met konkelen om de Republiek omver te werpen. Niet uit idealisme, maar uit hebzucht. Pierre Rougon heeft het nooit helemaal gemaakt als zakenman en ziet steun voor een staatsgreep door Napoleon III als de laatste mogelijkheid om echt rijk te worden.

Een romancyclus als onderzoeksexperiment

Eigentijdse spotprent van Émile Zola

Je kunt van Émile Zola niet zeggen dat hij geen ambitie had. Twintig romans telt zijn Rougon-Macquart-cyclus, gepubliceerd van 1870 tot 1893. Ze zijn genoemd naar de leden van twee families, de Rougons en de Macquarts, die allemaal afstammen van dezelfde vrouw Adelaïde Fouque. De leden van deze families komen steeds terug in de romans, maar de cyclus is geen familie-epos. Ik zei het al: ambitie kan Zola niet ontzegd worden, want de cyclus is bedoeld als een studie naar grote zaken als erfelijkheid, sociaal determinisme en psychologie. Daarbij zijn de romanfiguren zelf als het ware de proefpersonen in deze studie. Zola brengt ze in bepaalde omstandigheden, zadelt ze op met bepaalde erfelijke eigenschappen, zet gebeurtenissen in werking en kijkt wat dat met zijn personages doet.

Zeer modern
Denkers uit die tijd, als Charles Darwin en Karl Marx waren belangrijke invloeden voor Zola, want hij was een uiterst moderne schrijver. Hij zette zich af tegen de romantiek uit de eerste helft van de eeuw, met haar idealen, verheven helden en bovennatuurlijke elementen. Zola ging laten zien hoe het leven omging met gewone mensen, die vaak gemangeld werden door krachten waar ze niet tegen op konden. Maatschappijkritiek klinkt dan ook altijd luid en duidelijk door. Hij zou daarmee één van de eerste schrijvers worden in de nieuwe stroming die door het leven zou gaan als het naturalisme (geïnteresseerden kunnen daar hier meer over vinden).

Vislucht en wierook

Didier Decoin,
Vissen voor de Keizer (Frankrijk 2017)
Vertaald uit het Frans door Martine Woudt.
Oorspronkelijke titel: Le bureau des jardins et des étangs
Roman, 320 pp.


De meningen zullen ongetwijfeld uiteenlopen, maar zelf vind ik besprekingen van het type samenvattinkje-meninkje tamelijk nutteloos. Het internet puilt er van uit, dus je komt ze ongetwijfeld regelmatig tegen: de blogger of Amazonklant vertelt in een stuk of drie zinnen het verhaaltje wat na en besluit met iets in de trant van "Dit is een prachtig boek" of "Don't waste your money". Hoe de lezer tot die conclusie is gekomen, wat de sterke of zwakke punten van het boek zijn, niets van dat alles. Hooguit een opmerking als "Het is geweldig geschreven" of "This is badly written". Alleen weten we dan nog steeds niks, want in wat voor opzicht is het dan slecht of geweldig geschreven? Daar denken verschillende mensen heel verschillend over; dat zijn geen absolute waarden. Zo'n bespreking is dus alleen nuttig als je bereid bent om klakkeloos op de aanraders en afraders van bepaalde lezers af te gaan. Daar is niks op tegen, maar ik wil graag zelf kunnen beslissen wat ik wel of niet de moeite waard vind, en daarvoor is het fijn als de bespreker zijn oordeel toelicht en (ook niet onbelangrijk) ruimte laat voor andere oordelen. Zo kwam het dus dat, toen Jacqueline (een van mijn favoriete boekbloggers) een tijdje terug uiteenzette waarom ze dit boek van Didier Decoin vond tegen vallen, ik daaruit afleidde dat het waarschijnlijk juist wel wat voor mij was. En dat bleek nog te kloppen ook. Dat was dus een zinnige, afgewogen bespreking, precies zoals ik ze graag lees.

Een hufter met charme

Guy de Maupassant,
Bel-Ami (Frankrijk 1885)
Roman, 396 pp.
Ik las de gratis Engelse editie; in het Nederlands is het boek uitgebracht onder dezelfde titel
17 september 2016



Dit is waarschijnlijk geen boek voor mensen die alleen van sympathieke hoofdpersonen houden. Want Georges Duroy is een egoïst die mensen gebruikt om zelf hogerop te komen. Zijn bijnaam is Bel-Ami, omdat hij een mooie vent is, die goed ligt bij de dames. Maar op het moment dat we met hem kennis maken, zit hij bijna aan de grond. Na een aantal jaren in het leger als officier heeft hij zijn draai nog steeds niet kunnen vinden in Parijs en van het baantje dat hij heeft, kan hij met geen mogelijkheid het soort leven leiden waarvoor hij in de wieg gelegd is. Connecties heeft hij niet, want hij is van eenvoudige komaf. Maar redding is nabij, want hij komt Charles Forestier, een oude bekende, tegen, die hem ondanks zijn gebrek aan ervaring een baantje als journalist bezorgt. Met flink wat lef en hulp van de echtgenote van Forestier weet Georges zich binnen te worstelen en op te werken in het journalistieke wereldje.

Het damesparadijs

Émile Zola,
The Ladies' Paradise (Frankrijk 1883)
Roman, 480 pp.
Oorspronkelijke titel: Au bonheur des dames
Nederlandse vertaling: Paradijs voor vrouwen (alleen tweedehands)



Mijn opa van moeders zijde (mijn geliefde Pake Andries) was een groot fan van Émile Zola. Hij schijnt de hele Rougon-Macquartserie gehad te hebben, maar bij de verhuizing naar het verpleeghuis, zo rond 1970, zijn al die prachtboeken weggeraakt. Vermoedelijk zijn ze als gevolg van een misverstand door de lieve hulpvaardige buren die niks met boeken hadden bij het oud papier gezet. Als dat niet was gebeurd, was ik vast veel eerder aan deze beroemde schrijver begonnen; nu heb ik onlangs pas mijn eerste Zola gelezen. Deze dus. De titel is niet heel erg bekend en hij is in Nederlandse vertaling alleen nog maar tweedehands te verkrijgen, maar dat is erg jammer, want ik vond dit een uitstekende en verrassend toegankelijke eerste kennismaking met Zola. En als bonus is het boek niet alleen verrassend toegankelijk, het is ook verrassend modern.

Tussen goed en kwaad

Philippe Claudel,
Grijze zielen (Frankrijk 2003)
Roman, 253 pp.
Vertaald uit het Frans door Manik Sarkar


'Verontrustend' is misschien nog wel de beste karakteristiek voor deze roman. Maar 'schitterend geschreven' en 'indringend' zijn even goed van toepassing. Het grijs uit de titel slaat op morele ambiguïteit: pure slechtheid in de mens bestaat niet, evenmin als pure goedheid. Maar alhoewel de verteller dit zelf naar voren brengt, spreekt hij zich in zijn verhaal tegen. Want de rechter in het boek, de arrogante volgevreten Mierck, heeft werkelijk geen enkele positieve eigenschap, terwijl de dodelijke slachtoffers in het verhaal, een klein meisje van tien en een jonge onderwijzeres, niets dan goedheid en licht zijn. Hoe zit dat dan?

Terug naar Schotland

Diana Gabaldon,
Dragonfly in Amber (VS 1993)
Deel 2 in de Outlander-serie
Nederlandse titel: Terugkeer naar Inverness
Roman, 976 pp.



Even een vluggertje, deze bespreking. Na het eerste deel in deze serie was ik helemaal verslingerd aan de avonturen van Claire en haar geliefde en volgde ik hen snel naar het Frankrijk van 1745, waarnaar ze aan het eind van deel waren uitgeweken in verband met ... eh .. problemen met justitie, zullen we maar zeggen. Hoewel ik ook dit deel met plezier heb gelezen (het is heerlijk voor lange reizen in het openbaar vervoer), vond ik het niet zo sterk als zijn voorganger. Kennelijk lag dat aan de Franse setting, want zodra de hoofdpersonen weer aftaaiden naar Schotland werd het meteen een stuk leuker en spannender.

In Frankrijk belanden Claire en haar echtgenoot aan het hof van Lodewijk XV, waar ook Charles Stuart, de jonge kroonpretendent die de geschiedenis in zou gaan als Bonnie Prince Charlie, zijn opwachting maakt om geld en manschappen te verzamelen voor zijn inval in Groot-Brittannië. Claire weet dat deze expeditie desastreus zal aflopen, niet alleen voor de soldaten die voor hem vechten, maar ook voor de clans en de Highlanders, en heeft zich ten doel gesteld de hele onderneming te verhinderen. Alleen laat de loop van de geschiedenis zich verrekte lastig veranderen.

Licht in het duister

Anthony Doerr,
All the Light We Cannot See (VS 2014)
Roman, 544 pp.
Nederlandse titel: Als je het licht niet kunt zien



Werner is een arm weesjongetje in de crisisjaren, met als enig vooruitzicht op zijn vijftiende de mijnen ingejaagd te worden, waar zijn vader een vroege dood vond. Hij kan zijn geluk dan ook niet op als hij, omdat hij een soort technisch wonderkind is, mag doorleren aan een instituut waar hij wordt opgeleid voor een rol als radertje in het Derde Rijk. Weet hij als twaalfjarig kind wat Hitler allemaal in de zin heeft? Welnee. Hoe zou hij in deze omstandigheden dan ooit kunnen kiezen voor een short, nasty and brutish leven in de mijnen? Een kind van die leeftijd zonder toekomstperspectief heeft feitelijk helemaal geen keus. Werner komt op een akelig Nazi-instituut in Essen terecht en wordt klaargestoomd voor de oorlog. Hij doet zijn uiterste best zijn ogen te sluiten voor de kadaverdiscipline en het sadisme van de officieren die het instituut leiden. Hij wil overleven.

De zoveelste Tweedewereldoorlogsroman? Niet bepaald. Doerr heeft het boek voorzien van elementen die een beetje aan sprookjes doen denken, zonder de gruwelijke realiteit van de oorlog uit het oog te verliezen. Juist de scènes van Werner in oorlogsgebied zijn het indrukwekkendst. Maar er is meer.

Stilteplekken

Patrick Leigh Fermor
A Time to Keep Silence (GB 1953)
Reisverhaal, 96 pp.
Nederlandse titel: Een tijd om te zwijgen



Begin jaren vijftig verbleef deze beroemde reisboekenauteur en oorlogsheld een tijdje in een paar Franse kloosters met als doel de rust te vinden om te schrijven. Religieuze redenen heeft hij niet, want hij laat vrij duidelijk doorschemeren dat hij niet godsdienstig is, maar gelukkig wordt er geen enkele keer indiscreet naar zijn eigen geloofsovertuiging gevraagd. Het eerste klooster waar hij verblijft is de in het jaar 649 gestichte Benedictijner Abdij van St. Wandrille in Normandië. Fermor, die van het goede leven houdt en net het drukke Londen achter zich heeft gelaten, ondergaat een kleine cultuurschok: 'So much silence and sobriety! The place assumed the character of an enormous tomb, a necropolis of which I was the only living inhabitant.'

De refter van Saint Wadrille

Wat een deprimerende toestand; nergens de uitbundige, raki drinkende monniken die hij tijdens de oorlog in Griekenland had ontmoet en die meer op struikrovers dan op kloosterlingen leken. Maar al na een dag of vier begint er iets te veranderen. Het gevoel levend begraven te zijn, zakt een beetje weg, hij maakt lange nachten en op een gegeven moment is de knop om: hij gaat zich energiek en uitgerust voelen en heeft nog maar 5 uur slaap nodig 's nachts. De stilte wordt weldadig: 'there were no automatic drains, such as conversation at meals, small talk, catching trains, or the hundred anxious trivialities that poison everyday life.'

Het blonde beest

Laurent Binet,
HhhH (Frankrijk 2009)
Roman, 346 pp.
Vertaald uit het Frans door Liesbeth van Nes


Het lijkt wel een Europese trend de laatste jaren: wat in feite non-fictie is, krijgt een dun fictieachtig sausje en wordt gepresenteerd als roman. De Noorse Karl Ove Knausgård voorzag zijn herinneringen van gedetailleerde dialogen en bracht ze op de markt als romancyclus, de Vlaming Stefan Hertmans lardeerde de levensgeschiedenis van zijn grootvader met verbeelde scènes en gaf het resultaat het predicaat roman en Laurent Binet uit Frankrijk doet in HhhH zijn uiterste best om géén roman over de Tweede Wereldoorlog te schrijven maar noemt het boek uiteindelijk wel zo. Mogelijk zijn er nog meer voorbeelden van deze hybride literaire vorm, maar deze ken ik en ze zijn verrassend genoeg alle drie erg goed.

Wraak of gerechtigheid

Alexandre Dumas
The Count of Monte Cristo (Frankrijk 1844-46)
Roman, 1130 pp.
Nederlandse editie: De graaf van Monte Cristo



Larger than life. Dat kun je zowel van deze populaire dikke pil en zijn held zeggen als van hun geestelijke vader. Alexandre Dumas was een uit de kluiten gewassen, uitbundige, genereuze figuur, die steevast meer geld uitgaf dan hij had, er hordes maîtresses op nahield (een stuk of veertig als we de geruchten mogen geloven) en naast tenminste vier onwettige kinderen een onwaarschijnlijk groot aantal boeken en toneelstukken produceerde. Hij was zelf de zoon van een herbergiersdochter en een eigenzinnige generaal die carrière maakte onder Napoleon. De generaal was op zijn beurt geboren  uit een liaison van een Franse markies met ene Marie-Cessette Dumas, een zwarte slavin uit Saint-Domingue in de Cariben.

Alexandre Dumas op 27-jarige leeftijd

Als je deze levensgeschiedenis in een roman zou verwerken, zou het allemaal al gauw over the top zijn. Het verhaal over de graaf van Monte Cristo is minstens zo over the top, maar is wonderlijk genoeg eveneens (grotendeels) waar gebeurd. Het is gebaseerd op de ware geschiedenis van een jonge schoenmaker, die door drie jaloerse vrienden ten onrechte wordt aangegeven als spion, waarna één van deze 'vrienden' zijn verloofde inpikt en de jongeman zelf zeven jaar in de gevangenis spendeert. Na zijn vrijlating komt de schoenmaker, dankzij de erfenis van een medegevangene waarmee hij vriendschap heeft gesloten, in het bezit van een enorm fortuin. Hij geeft zich in vermomming uit voor een Italiaanse geestelijke en neemt incognito wraak op de drie mannen die hem verraden hebben, door ze één voor één te vermoorden.

De onbekende klokkenluider

Robert Harris,
An Officer and a Spy (GB 2013)
Roman, 624 pp.
Nederlandse titel: De officier



Vermoedelijk zal iedereen wel eens van de Dreyfys-affaire hebben gehoord. Ook Émile Zola's beroemde krantenartikel J'accuse, dat het begin van het einde van de beruchtste rechterlijke dwaling aller tijden inluidde, zal bij de meesten wel bekend zijn. Alfred Dreyfus was een officier in het Franse leger die eind negentiende eeuw volkomen ten onrechte van spionage werd beschuldigd en als straf de rest van zijn leven in eenzaamheid en onder gruwelijke omstandigheden op een piepklein eilandje voor de Zuidamerikaanse kust moest doorbrengen.

Waarom het Franse leger zo lang en hardnekkig bleef volhouden dat Dreyfus schuldig was, zelfs toen zijn onschuld allang vast stond? Hij was een Jood. Meer was het niet. In het toenmalige fanatiek antisemitische klimaat viel het onrecht dat zo'n onbelangrijk iemand was aangedaan volledig in het niet bij het belang van het Franse leger om de gelederen gesloten te houden. Bovendien was het na de militaire vernedering door Duitsland uit 1870 een mooie gelegenheid om wraak te nemen op de Duitsers voor wie Dreyfus gespioneerd zou hebben. We weten dat gelukkig niet iedereen zich op liet hitsen door racistische onderbuikgevoelens. Prominente schrijvers als Émile Zola, Marcel Proust en Anatole France, en diverse intellectuelen, journalisten en linkse politici namen het op voor Dreyfus. Maar de waarheid was nooit aan het licht gekomen zonder één vasthoudende en rechtschapen militair wiens naam nu bijna niemand meer kent: Georges Picquart.

Piano's in Parijs

T.E. Carhart,
The Pianoshop on the Left Bank (VS 2000)
Nederlandse titel: Het pianoatelier
Memoires, 265 pp.


Elke ochtend als hij zijn dochtertje naar school bracht, kwam Thad Carhart (een 'American in Paris') ergens in een achterafstraatje langs een wat raadselachtig winkel. Er lagen verstofte piano-onderdelen in de etalage en boven de deur stond het opschrift "Desforges Pianos". Toen hij het plan opvatte om weer te beginnen met zijn oude hobby pianospelen trok hij de stoute schoenen aan en stapte op een ochtend de winkel binnen. Hij kwam terecht in een wat donkere ruimte met nog meer piano-onderdelen en geen mens te bekennen, totdat achterin de winkel een deur openging en er een oudere man in een stofjas verscheen die schielijk de deur achter zich dicht deed, alsof hij niet wilde dat anderen zagen wat daar gebeurde. Op Carharts vraag of hij misschien een goede tweedehands piano wist, antwoordde de man ontkennend. Nee, nee, dat soort dingen kwam hij nooit tegen. Carhart bleef volhouden, totdat er op een dag een jongere man reageerde op de winkelbel en hem een hint gaf: misschien zouden ze wat voor hem kunnen betekenen als hij een referentie van een bekende had. Ahaaa! Al gauw ontdekte Carhart na enig rondvragen een kennis die hem een introductie kon geven en zo slaagde hij er eindelijk in om door te dringen tot de wereld achter de dichte deur.

De man die het essay uitvond

Sarah Bakewell, How to Live: A Life of Montaigne in One Question and Twenty Attempts at an Answer (GB 2010)
Biografie, filosofie, 406 pp.
Nederlandse titel: Hoe te leven


Je staat er nooit zo bij stil (ik niet tenminste), maar ook het essay is een keer uitgevonden door iemand. Het is niet zomaar uit zichzelf ontstaan of op een dag uit het niets opgedoken. De man die de eer te beurt valt om de uitvinder te zijn is Michel de Montaigne, zestiende-eeuwse jurist, burgemeester, diplomaat, wijnboer en observator van alles wat los en vast zat, maar vooral van zichzelf en zijn eigen leven. De essays gaan over van alles en nog wat, van hoogfilosofische bespiegelingen over de dood tot en met Montaignes kat die hem afleidt van het schrijven omdat ze wil spelen. Ze hebben geen didactisch doel, niet één overkoepelend thema en zitten stampvol uitweidingen. Dit boek van Sarah Bakewell is een soort dubbelbiografie van zowel Montaignes leven als van zijn geschriften en het is van begin tot eind even boeiend.

Een mysterieus zwijgende kunstenaar

Elizabeth Kostova,
The Swan Thieves (VS 2010)
Roman, 576 pp.
Nederlandse titel: Zwanenroof


Elizabeth Kostova had  in 2005 een enorme hit met haar debuutroman The Historian, een vervolg op Bram Stokers Dracula, waarvan ik nooit had gedacht dat ik er aan iets aan zou vinden, maar dat ik met bijzonder veel plezier heb verslonden. De roman had lekker veel vaart en sfeer, en een plot die de spanning er heerlijk in hield. Een tijdje geleden kwam Kostova's tweede roman uit, eentje met aanzienlijk meer ambities, maar wat mij betreft had ik geloof liever weer een verhaal à la The Historian gelezen, want Kostova maakt haar literaire aspiraties niet echt waar, alhoewel dit een heel leesbaar boek is en Kostova op zich best een getalenteerde schrijver. Hoofdthema van The Swan Thieves is obsessie in de kunst, een interessant onderwerp, en Kostova heeft in het verhaal een intrigerend mysterie verwerkt dat er in ieder geval voor zorgt dat de lezer niet afhaakt.

Heimwee en vriendschap

Philippe Claudel,
Het kleine meisje van meneer Linh (Frankrijk 2005)
Roman, 143 pp.
Vertaald uit het Frans door Manik Sarkar


"Een oude man staat op het achterdek van een boot. In zijn armen houdt hij een lichte koffer en een pasgeborene, nog lichter dan de koffer. De oude man heet meneer Linh. Hij is de enige die weet dat hij zo heet, want iedereen die het wist is om hem heen gestorven." Zo begint dit prachtige, ontroerende boek. Meneer Linh is zijn door oorlog verscheurde vaderland in Zuidoost-Azië ontvlucht samen met zijn pasgeboren kleindochtertje, de enige die hij heeft kunnen redden. Ontredderd, niet in staat de taal te spreken, komt hij terecht in een tijdelijk vluchtelingenopvang in een Europees land, samen met enkele landgenoten die hem zoveel mogelijk links laten liggen omdat ze hem een rare oude man vinden die niet wil dat anderen zijn kleindochter ook maar met een vinger aanraken.

An American in Paris

William Maxwell,
The Château (VS 1961)
Roman, 402 pp.
Niet in het Nederlands vertaald


Het is 1948 en Frankrijk ligt, net als de rest van Europa, nog grotendeels in puin van de oorlog; luxegoederen zijn er niet te koop; benzine en veel  voedsel zijn op de bon. Toch hebben Harold en Barbara Rhodes uit Amerika de boot naar Frankrijk genomen. Ze zijn jong, welvarend, hebben na drie jaar huwelijk tot hun teleurstelling nog steeds geen kinderen en staan nu met zeven zware koffers klaar om van boord te gaan en vier maanden door Europa te reizen. Harold en Barbara zijn lief maar naïef. Ze willen niets liever dan beste vriendjes worden met iedereen die ze langer dan 10 minuten spreken, zijn als de dood om te weinig fooi te geven, maar begrijpen niet echt waarom de Fransen het drie jaar na dato nog steeds over de Duitse bezetting hebben. De oorlog is toch voorbij?

Mozart weer als nieuw

Eric-Emmanuel Schmitt,
Mijn leven met Mozart (Frankrijk 2005)
Vertaald uit het Frans door Eef Gratama
Muzikale memoires, 151 pp. (mét cd!)


Op de titelpagina staat met duidelijke zwarte letters dat dit een roman is,  maar daarmee krijg je een volledig verkeerde indruk van dit boek, want er zit géén verhaal in en er zijn géén personages in de gebruikelijk zin van het woord. Karakterontwikkeling heeft het weer wel en mooi is het ook - althans voor de liefhebbers van klassieke muziek in het algemeen en Mozart in het bijzonder. De rest mag nu afhaken.

Schmitt heeft zijn boek opgezet als een serie brieven aan Mozart ("gefingeerde brieven" staat op de achterkant, wat me nogal logisch lijkt met een geadresseerde die al eeuwen dood is). Daarin schrijft hij aan de componist wat zijn muziek voor hem betekend heeft in zijn leven en voor zijn ontwikkeling als mens en kunstenaar. Hoe een wonderschone aria uit Le Nozze di Figaro (te beluisteren op de meegeleverde cd) hem uit een existentialistische puberdepressie haalde:

Weg wanhoop! Weg somberheid! Ik wilde leven. Als er op aarde zulke waardevolle, zulke volmaakte en zulke intense dingen bestonden, trok het leven me aan.
[...] Genezing door schoonheid... Waarschijnlijk zou geen enkele psycholoog op het idee gekomen zijn om me op die manier te behandelen. (p. 19/20)