Zware beproevingen

Juliet Marillier

Daughter of the Forest (Nieuw Zeeland 1998)

Roman, 672 pp.

Nederlandse titel: Dochter van het woud

Wat roept het woord 'sprookjesachtig' bij jou op? Hoogstwaarschijnlijk denk je meteen aan dingen als 'feeëriek' en 'toverachtig mooi', en bij de term 'sprookjeshuwelijk' zie je ongetwijfeld het toppunt van romantiek voor je. Maar van oorsprong zijn sprookjes helemaal niet zo romantisch. Het zijn eerder keiharde verhalen, waarin de hoofdpersoon vaak de vreselijkste beproevingen moet doorstaan. Wel lopen sprookjes - voor zover mij bekend - altijd goed af. Dit verhaal is losjes gebaseerd op het sprookje "De zes zwanen" en het is verre van feeëriek. Hoofdpersoon is de jonge Ierse Sorcha, die jarenlang de gruwelijkste beproevingen moet ondergaan om haar geliefde broers te redden, die door hun valse stiefmoeder in zwanen zijn veranderd. Ze moet zes hemden weven van een stekelplant die haar handen kapot maakt. Daarvoor moet ze eerst zelf de planten verzamelen en het garen spinnen. Al die tijd mag ze geen woord met iemand spreken. En alsof dat niet erg genoeg is, liggen er ook nog voortdurend gevaren op de loer in het bos waar ze naar toe is gevlucht voor haar stiefmoeder.

LOL met Darcy en Dorian

H.G. Parry,
The Unlikely Escape of Uriah Heep (Nieuw-Zeeland 2019)
Roman, 496 pp.
Niet in het Nederlands vertaald


Het is een beetje gênant, maar als eenvoudige middelbare scholier in de jaren zeventig wist ik niet beter dan dat Uriah Heep een popgroep was. Nou was er ook echt een popgroep die zo heette, maar later kwam ik er achter dat Uriah Heep eigenlijk een personage uit een roman van Charles Dickens is, om precies te zijn uit David Copperfield. Het is een klerk die iedereen op de zenuwen werkt met zijn kruiperige, slijmerige, schijnheilige gedrag. De vraag is vervolgens wat deze Uriah Heep te zoeken heeft in een roman die in het Nieuw Zeeland van 2019 speelt. Nou, dat zit zo. De jongere broer van verteller Rob Sutherland (zelf een degelijke advocaat met weinig fantasie) heeft een eigenschap die zijn familie al 26 jaar angstvallig geheim probeert te houden: hun Charley is namelijk niet alleen een ex-wonderkind (hij ging op zijn dertiende naar de universiteit van Oxford en promoveerde op zijn achttiende), hij kan ook boekpersonages letterlijk tot leven brengen. Op een nacht heeft hij per ongeluk de Uriah Heep uit het boek van Dickens in de echte wereld gebracht, en deze weerzinwekkende figuur is nu ontsnapt en zwerft op de letterenfaculteit rond, waar Charley les geeft. Rob wordt opgetrommeld om Charley voor de zoveelste keer uit de brand te helpen en ervoor te zorgen dat Charley het personage weer terug kan stoppen in het boek. Maar deze keer loopt het anders.

Wilkie Collins in Nieuw Zeeland

Eleanor Catton,
The Luminaries (Nieuw-Zeeland 2013)
Roman, 848 pp.
Nederlandse titel: Al wat schittert



De jaren 1860 waren de bloeiperiode van de sensation novel in Groot-Brittannië: verrukkelijke dikke boeken met spannende plots die met smaak gebruik maakten van destijds 'sensationele' elementen als bigamie, onwettige kinderen, opium en moord. De Victorianen smulden ervan - en ik ook. Het schitterende Bleak House van Charles Dickens heeft veel elementen van de sensation novel. Het veel minder bekende Lady Audley's Secret van Mary Elizabeth Braddon is ook nu nog het lezen waard, maar de meester van de sensation novel is natuurlijk Wilkie Collins, die ons klassiekers als The Moonstone, The Woman in White en Armadale naliet. Als Wilkie Collins in 1866 aan de westkust van Nieuw-Zeeland was gedropt in een goudzoekersstadje dat net twee jaar daarvoor uit de grond was gestampt, had hij dit soort boek kunnen schrijven. Er zijn moorden, onwettige kinderen, mysterieuze gebeurtenissen, opium en een ingenieuze plot. Eleanor Catton heeft een echte Victoriaanse sensation novel geschreven en speelt tegelijkertijd met de conventies van het genre.

Voordat ik aan dit boek begon wist ik:

1. dat het verrekte dik was, 
2. dat het de Booker Prize had gewonnen, 
3. dat Catton experimenteerde met vorm
   en concludeerde ik DUS: 
4. dat het moeilijk zou zijn, zo'n boek waar ik mijn tanden in moest zetten. 

Laat ik die laatste misvatting maar meteen de wereld uit helpen: The Luminaries is géén postmodern experiment of typisch voer voor literatuurwetenschappers, maar in de eerste plaats een onvervalste, ouderwetse pageturner, waar ik naarmate het boek vorderde steeds sneller doorheen raasde. Ik haalde in het begin niet voor niks Wilkie Collins erbij.

Dickens in Nieuw Guinea

Lloyd Jones,
Mister Pip (Nieuw Zeeland 2006)
Roman, 219 pp.
Nederlandse titel: Meneer Pip


In Papoea Nieuw Guinea, om precies te zijn op het eiland Bougainville waar een bloederige burgeroorlog woedt, vindt een veertienjarig zwart meisje een vriend in een fictief jongetje uit het negentiende-eeuwse Engeland. Temidden van de terreur stelt Charles Dickens haar en haar klasgenoten in staat om even te ontsnappen met Pip uit Great Expectations en troost te vinden in een ver land in een voorbije tijd.

Mister Pip is geen perfecte roman, maar het is wel een heel aangrijpend verhaal. Het speelt zich af in de jaren negentig, ten tijde van een werkelijk gevoerde, zeer gewelddadige burgeroorlog. Alle blanken hebben het eiland verlaten, behalve Mr. Watts, de man met de uitpuilende ogen en de getikte zwarte vrouw. Mr. Watts voelt zich onverwacht geroepen om de kinderen in het dorpje les te geven en zijn grootste troefkaart daarbij is zijn exemplaar van Great Expectations van Charles Dickens, waaruit hij begint voor te lezen. De kinderen zijn binnen de kortste keren gebiologiseerd door de belevenissen van de weesjongen Pip, die op het eerste gezicht wel erg ver van hun eigen leven af staan.