Een belangwekkend interview (met excuses aan de fans)

Lucinda Riley,

The Seven Sisters: Maia's Story (GB 2014)

Roman, 480 pp.

Nederlandse titel: De zeven zussen

Interviewer: Dus, mevrouw Van Gelderen, u hebt onlangs eindelijk het eerste deel van The Seven Sisters gelezen. Waarom nu pas? De hele wereld is er immers al jaren laaiend enthousiast over. 

Anna: Tja, dat heeft inderdaad nogal lang geduurd. Al tijden geleden las ik voor het eerst over een nieuw fenomeen in de boekenwereld: een serie romans van een Noord-Ierse schrijfster, die door de professionele recensenten straal werd genegeerd, maar een gigantisch verkoopsucces was, eenvoudigweg door mond-tot-mond reclame. Helaas kreeg ik sterk de indruk dat de boeken geen enkele literaire merites hadden en dus waarschijnlijk niks voor mij waren.

Foei, u bent een snob.

Zou kunnen, maar ik lees altijd met plezier John Grisham en Stephen King – en die hebben ook geen van beiden literaire pretenties. Het was vooral het verhaal dat me niet zo veelbelovend leek.

Hoezo? Het gaat over het ontrafelen van een aantal mysteries. Dat is toch altijd goed?

Maar dit verhaal is wel erg vergezocht: een schatrijke man, waarvan niemand de voorgeschiedenis kent en waarvan onbekend is hoe hij aan zijn miljarden is gekomen, adopteert als hij ergens in de vijftig is een baby, en vervolgens nog een, en nog een, totdat hij zes dochters heeft. Ze houden allemaal zielsveel van hem, alhoewel hij meestal de hort op is voor zijn werk (wat dat ook moge zijn, de dochters zelf hebben geen flauw idee). Ze worden daarom in feite grootgebracht door huishoudster Marina, die ze Ma noemen, en waarvan ze ook zielsveel houden, maar waarvan ze niet eens weten hoe oud ze is, zelfs al is de oudste dochter Maia inmiddels al 33 en nog thuiswonend. Thuiswonend wil overigens zeggen in een eigen stulpje op het landgoed bij de paleisachtige villa van Pa aan het Meer van Genève. Pa wordt om wazige redenen Pa Salt genoemd.

En nu is Pa Salt dood en heeft hij een raadselachtige erfenis nagelaten met voor elke dochter een stel mysterieuze  hints om haar ware afkomst te achterhalen. Want in die afkomst zijn ze tot nu toe nooit geïnteresseerd geweest, omdat ze immers zo zielsveel van Pa Salt en de huishoudster hielden. En zo gaat dus in elk boek een zuster op reis om het geheim van haar geboorte te ontrafelen. In dit eerste deel volgen we Maia naar Brazilië, waar haar onthutsende antwoorden en romantiek wachten en waar we er eindelijk achter komen wat het vreselijke geheim is dat ze al dertien jaar (of veertien, dat weet ik niet meer zo precies) met zich mee draagt.

Klinkt geweldig toch!

Op zich is het best een leuk gegeven. Vergezocht, maar dat hoeft helemaal niet erg te zijn, als het maar overtuigend en meeslepend is uitgewerkt. 

Gezien de miljoenen fans van deze serie is Riley daar glansrijk in geslaagd.

Hm.

Hoezo hm?

Wilt u mijn eerlijke mening?

Ik vermoed van niet, maar vooruit, kom maar op.

Het is heel simpel: Lucinda Riley schrijft erbarmelijk. Ik bedoel niet dat ze grammaticafouten maakt of het Engels niet goed beheerst, maar dat haar proza ontzettend basic en knullig is. En dat niet alleen, het puilt uit van de clichés. Gazons en heggen zijn steevast 'immaculate', indrukwekkende dingen zoals jachten en kathedralen zijn allemaal 'magnificent'. Borsten zijn vol, tailles zijn slank. En gelijk heeft ze natuurlijk, die mevrouw Riley, want waarom zou je moeite doen om originele, sprekende beschrijvingen te geven als de gemakzuchtige clichés voor het oprapen liggen?

Proef ik hier enig sarcasme?

Goed gezien! U bent duidelijk zeer opmerkzaam. Riley is de koningin van de clichés, want ook de personages zijn van bordkarton en zo plat als een dubbeltje, om er zelf ook maar een paar clichés tegenaan te smijten. De romantische held in het verhaal van de overgrootmoeder van Maia is een jonge kunstenaar in Parijs en jawel, hoor: hij is straatarm, hij woont op een smerig zolderkamertje driehoog achter, hij drinkt liters absint én (smul, smul) hij heeft “gebeeldhouwde kaken en messcherpe jukbeenderen”. Echt waar, dat staat er letterlijk, zonder enige vorm van ironie. Dan is er nog een meneer zonder gebeeldhouwde kaken en/of messcherpe jukbeenderen, die van een zorgzame, gecultiveerde aristocraat van het ene moment op het andere verandert in een onaangename zuipschuit en weer net zo plotseling terug naar lieve aristocraat, omdat dat goed is voor het verhaal. Niet omdat het psychologisch geloofwaardig is.

Nou en? Wat is het probleem daarmee?

Mijn probleem is, dat dit veredelde Bouquet Reeks is en daar heb ik ook nooit wat aan gevonden.

Omdat u een snob bent.

Nee, omdat een schrijver voor mij moet voldoen aan minimale kwaliteitseisen en Riley haalt die op geen stukken na. Overigens vond ik De Celestijnse Belofte van James Redfield en De Da Vinci Code van Dan Brown nog beroerder, dus het kan altijd erger.

Belachelijk! U bent gewoon een elitaire trut.

Ook goed.

PS Aarzel niet om je eigen commentaar toe te voegen. Ik stel het zeer op prijs als mensen de moeite nemen om reacties of aanvullingen te plaatsen. Heb je dit boek besproken op je eigen blog? Dan zou het fijn zijn als je een link bij de reacties plaatst.

Gestolen manuscripten en een verdwenen missionaris

Zo nu en dan is het hier even Grisham-tijd. Dan heb ik zin in goedgeschreven amusement, met een sterke plot en levendig neergezette personages. Ideaal voor in het openbaar vervoer en voor even tussendoor. Onlangs las ik een recente roman van Grisham, die nu eens géén rechtbankthriller is, maar zich afspeelt in schrijvers- en boekhandelaarskringen, en daarna een vermakelijk verhaal waarin een jetset advocaat vers uit de afkickkliniek in de Braziliaanse jungle gedumpt wordt en zowaar geconfronteerd wordt met morele kwesties.

John Grisham,
Camino Island (VS 2017)
Roman, 306 pp.
Nederlandse titel: Het eiland

Camino Island begint lekker Grishamachtig: een stel criminelen rooft op spectaculaire wijze middels een tot in de puntjes uitgewerkt plan de originele manuscripten van de romans van F. Scott Fitzgerald uit de universiteitsbibliotheek van Princeton. Het lijkt alsof ze de perfecte misdaad hebben uitgevoerd, maar elke boef laat steekjes vallen. Al gauw heeft de politie een spoor. Helaas loopt dat weer vrij snel dood en lijken de kostbare manuscripten voorgoed verloren.

Tegeltjeswijsheden of inspirerende levenslessen?

Paulo Coelho,
The Alchemist (Brazilië 1988)
Roman, 197 pp.
Vertaald uit het Portugees door Alan R. Clarke
31 augustus 2016

Al jaren één van de grootste bestsellers ter wereld. Spiritueel! Inspirationeel! Verandert levens! Werd ik er ook zo door gegrepen? Weet u wat, lezer. Ik laat u gewoon zelf oordelen. Ik zet de voornaamste citaten uit dit boek achter elkaar (met wat eigen tekst om het verhaal aan elkaar te plakken) en dan mag u zelf uw conclusie trekken: is dit een serie tegeltjeswijsheden of een prachtig verhaal vol wijze levenslessen? Ik weet het wel.

Hilarische reddingsoperatie

Luis Fernando Verissimo,
De spionnen (Brazilië 2009)
Roman, 137 pp.
Vertaald uit het Spaans door Harry Lemmens


Sommige mensen weten zo weinig van hun leven te maken dat ze maar vluchten in een zelfgemaakte fantasiewereld. Dat kan vaak geen kwaad en kan zelfs wel grappig zijn, maar soms mondt het uit in een komedie die omslaat in een tragedie - zoals in dit geestig geschreven verhaal, waar het lachen ons en de verteller aan het eind ineens vergaat. Het wordt verteld door de redacteur van een uitgeverijtje in Porto Allegre (grootste succes Astrologie en liefde), die elk weekeinde in de stamkroeg zijn verdriet verdrinkt met zijn kameraad Joel Dubin en nog een paar dubieuze types. Zijn vrouw heeft zó genoeg van hem, dat ze zondags alleen nog eten klaar zet voor de hond, zodat de verteller als hij honger heeft eerst met zijn huisdier moet onderhandelen - de enige thuis die trouwens nog met hem praat.

Afdaling in de hel of verblijf in het paradijs?

Ann Patchett,
State of Wonder (VS 2011)
Roman, 359 pp
Nederlandse titel: Staat van verwondering


Ik weet niet helemaal wat ik van dit boek moet vinden en zit al een tijdje tegen deze bespreking aan te hikken. Over eerdere romans van Patchett (Run en Bel Canto) was ik ronduit verrukt; deze viel een tikkeltje tegen, wat misschien onvermijdelijk is met de hoge verwachtingen die ik had. Het boek verkoopt en leest echter als een trein en is ondanks mijn bedenkingen wel zo goed geschreven dat het nog steeds de moeite waard is.

Het is het verhaal van Marina Singh, een onderzoeker die voor een farmaceutisch bedrijf in Minnesota werkt. Het bedrijf heeft diep in de Braziliaanse jungle een geheim onderzoeksstation dat wordt geleid door een vroegere docent van Marina, de respect afdwingende en angst inboezemende Dr. Annick Swenson, nu in de zeventig. Het onderzoeksstation bevindt zich in het dorp van een onbekende Indianenstam waar de vrouwen nooit in de overgang komen en tot op zeer hoge leeftijd zwanger worden en kinderen baren. Hier lijkt een wonderbaarlijk middel voorhanden om een medicijn te maken dat onvruchtbaarheid kan genezen. Dr. Swenson is echter niet erg communicatief en het bedrijf stuurt Marina's collega Anders Eckman naar Brazilië om te kijken of haar werk nog wel een zinvolle investering is. Anders wordt echter ernstig ziek (een of andere tropische koorts) en sterft ter plekke. Marina gaat erheen om voor zijn vrouw en kinderen het lichaam naar huis te brengen.

Expeditie in Brazilië

Peter Fleming,
Brazilian Adventure (GB 1933)
Reisverhaal, 371 pp.
In het Nederlands vertaald als Expeditie in Brazilië.


Eerste even een leuk weetje: Peter Fleming was de oudere broer van Ian Fleming en daarmee als het ware dus de geestelijke oom van James Bond. Maar daar kwam ik onlangs pas achter, toen ik dit boek al 26 jaar in de kast had staan. Ik had het in augustus 1985 voor weinig geld in een antiquariaat gekocht, omdat ik vlak daarvoor met zeer veel plezier een boek van Peter Fleming over een reis door het toen nauwelijks toegankelijke Centraal-Azië had gelezen. Centraal-Azië is een gebied dat me eindeloos fascineert en waar ik al meerdere malen geweest ben, terwijl Brazilië me veel minder trekt, zodat ik dit boek dus allang weer vergeten was - totdat ik eerder dit jaar The Lost City of Z las, een zeer onderhoudend boek over de Britse ontdekkingsreiziger Colonel Fawcett die in 1925 door de Braziliaanse jungle werd verzwolgen en waarvan ondanks meerdere reddingsexpedities nooit meer een spoor werd gevonden. Tot mijn verrassing vond ik in The Lost City of Z plotseling een verwijzing naar mijn vergeten Flemingboek : Brazilian Adventure bleek het verslag te zijn van één zo'n vergeefse reddingsexpeditie. Verhip!

Fleming was in 1932 een jonge journalist bij The Times, toen hij in zijn krant de volgende advertentie tegenkwam:

Exploring and sporting expedition, under experienced guidance, leaving England June, to explore rivers Central Brazil, if possible ascertain fate Colonel Fawcett; abundance game, big and small; exceptional fishing; ROOM TWO MORE GUNS; highest references expected and given...

Fleming kan de verleiding niet weerstaan, schrijft, wordt aangenomen (na betaling van een flinke vergoeding) en "before long I found myself committed - in the capacity of special correspondent to The Times - to a venture for which Rider Haggard might have written the plot and Conrad designed the scenery."

De verdwenen ontdekkingsreiziger

David Grann, The City of Z: A Legendary British Explorer's Deadly Quest to Uncover the Secrets of the Amazon (VS 2009)
Reisverhaal, geschiedenis, 224 pp.
Nederlandse titel: De verloren stad Z


In 1925 trok "Colonel" Percy Fawcett voor de zoveelste keer de Amazonejungle in, er heilig van overtuigd dat hij deze keer eindelijk de verdwenen beschaving zou vinden waar hij al zo lang naar op zoek was en die hij de City of Z noemde. Hij had zijn expeditie grotendeels bekostigd door de rechten aan Amerikaanse media te verkopen en een enorm publiek volgde ademloos zijn vorderingen, totdat er op een dag plotseling niets meer van hem en zijn mannen gehoord werd. Fawcett was spoorloos verdwenen. Talloze reddingsexpedities werden opgezet om er achter te komen wat er van hem geworden was - de laatste nog zo recentelijk als 1996. Wilde geruchten deden de ronde, maar niemand vond ooit meer een spoor van Fawcett of zijn mannen.

Net als velen voor hem kwam David Grann (een journalist voor The New Yorker) op een gegeven moment helemaal in de greep van het raadsel van de verdwenen expeditie en het fabelland van de City of Z. Grann, een typische New Yorker zonder jungle-ervaring maar met overgewicht, ging zelfs zover dat hij een paar jaar geleden Fawcett achterna reisde, de verstikkende Braziliaanse jungle in. In dit boek komen we erachter wat hij ontdekte. Wat dat is, verklap ik natuurlijk niet. Buitengewoon sensationeel is het niet, maar interessant en redelijk geloofwaardig wel.