maandag 20 juni 2016

Love & Friendship? of Lady Susan?

Jane Austen,
Lady Susan (GB geschreven 1794, gepubliceerd 1871)
Novelle, 80 pp.
Niet in het Nederlands vertaald
Hier gratis te dowloaden
Uitgelezen 18 juni 2016


Lady Susan is een vals loeder.
Lady Susan is beeldschoon.
Lady Susan is één bonk glamour, zelfs in haar zwarte weduwenjurk.
En dus windt ze elke man om haar vinger, want mannen zijn ZO DOM. Haar seksegenoten hebben haar wel meteen door en het is dus geen wonder dat ze op de hele wereld slechts één vriendin heeft, ene Mrs Johnson, die net zo amoreel is als Lady Susan zelf. Wat moet Jane Austen genoten hebben van deze doortrapte anti-heldin, die ze creëerde toen ze nog maar een jaar of negentien was. Ik was al heel lang op de hoogte van het bestaan van deze novelle, maar was er nooit aan begonnen, want ik verkeerde in de veronderstelling dat het een onbenullig jeugdwerkje was. Totdat ik de verfilming zag, die - enigszins verwarrend - is uitgebracht onder de titel van een ander jeugdwerkje, Love & Friendship. Terug uit de bioscoop downloadde ik meteen de novelle en ik kwam er al gauw achter dat ik er helemaal naast had gezeten. Lady Susan is verrukkelijk.

vrijdag 17 juni 2016

Bach en Mao

Zhu Xiao-Wei,
The Secret Piano: From Mao's Labour Camps
to Bach's Goldberg Variations (China, 2006).
Vertaald uit het Frans door Ellen Hinsey
Niet in het Nederlands verkrijgbaar
Memoires, 331 pp.
28 maart 2016


Ik heb (nog) nooit het beroemde Wilde zwanen van Jung Chang gelezen, maar ik denk niet dat het eerlijk is om dit boek als een soort Wilde-Zwanen-met-pianomuziek te zien. Ja, het is geschreven door een Chinese vrouw en ja, het eerste deel gaat over de verschrikkingen van het communistisch regime en met name over die van de Culturele Revolutie, maar het is nog meer een sensitieve illustratie van het belang van kunst in een mensenleven en over de absolute onmisbaarheid daarvan. Dat maakt dit aangrijpende en fascinerende boek veel meer dan het zoveelste ellende-verhaal.

zaterdag 11 juni 2016

De zwerfster op de oprit: een dubbelbespreking

Alan Bennett,
The Lady in the Van (GB 1989)
Memoires, 113 pp.
Niet in het Nederlands vertaald
Uitgelezen op 10 juni 2016


In de jaren zeventig en tachtig woonde schrijver Alan Bennett (bekend van onder meer het verrukkelijke The Uncommon Reader) in een wijk in Londen die net een beetje aan het 'gentrificeren' was en bevolkt werd door progressieve intellectuelen en creatieve types uit de middle class, die vooral niet voor bekrompen aangezien wilden worden en daarom het ideale doelwit waren voor de excentrieke vagebond Miss Shepherd. Ironisch genoeg is deze Miss S. fanatiek katholiek en gaan haar politieke sympathieën vooral uit naar de Conservatieven. Zo voorziet ze Mrs Thatcher bijvoorbeeld gratis - maar niet geheel belangeloos - van allerlei goede adviezen.

zondag 5 juni 2016

De aantrekkingskracht van geweld

Rabindranath Tagore,
The Home and the World (India 1915-16)
Roman, 240 pp.
Vertaald uit het Bengaals door Surendranath Tagore
21 maart 2016


Tagore was voor mij tot nu toe altijd zo'n semi-legendarische naam: een klassieke Indiase schrijver, die ik al jarenlang regelmatig was tegen gekomen, vooral als dichter, maar waarvan ik nog nooit wat had gelezen. Toen ik Wikipedia er eens op nasloeg, bleek dat hij afkomstig was uit een rijke Bengaalse familie van grootgrondbezitters en  in 1913 als eerste niet-Europese schrijver de Nobelprijs voor literatuur had gewonnen. De man was werkelijk van alle markten thuis in de Bengaalse cultuur: hij produceerde vernieuwende poëzie, drama, proza, schilderkunst, reisverhalen, biografieën, muziek, en was ook nog eens een zeer belangrijke invloed in de Europese kennismaking met de Indiase cultuur (en vice versa trouwens). Schandalig eigenlijk dat ik nog nooit iets van deze interessante kunstenaar gelezen had. Hoogste tijd om daar wat aan te doen, vooral omdat ik in april een eindje door Bengalen zou reizen. Het werd één van zijn romans, omdat proza een vertaling uit een heel andere taal meestal beter overleeft dan poëzie en omdat The Home and the World gemakkelijk verkrijgbaar is. Het is zelfs gratis te downloaden op Project Gutenberg.

donderdag 26 mei 2016

Artistieke integriteit onder een totalitair regime

Julian Barnes,
The Noise of Time (2016)
Roman, 192 pp.
Nederlandse titel: Het tumult van de tijd
16 mei 2016


Julian Barnes is een hele knappe schrijver en er zitten hele knappe dingen in dit boek. Het is het gefictionaliseerde leven van één van de grote Russische componisten van de twintigste eeuw, Dmitri Sjostakovitsj, een gekweld man, die als kunstenaar overeind probeerde te blijven onder de willekeur van Stalin en de onderdrukking van de Sovjetstaat. Barnes heeft voor zijn roman drie grote crisismomenten in het leven van de componist gekozen. 1938 staat in het teken van de angst - de angst om opgepakt te worden voor de misdaad een opera te hebben geschreven die Stalin niet aanstond. We treffen Sjostakovitsj aan 's nachts bij de lift van zijn appartementengebouw, geheel gekleed, met koffer, zodat zijn vrouw en kind het trauma van zijn arrestatie bespaard zal blijven. Nacht na nacht staat hij daar, maar de gevreesde arrestatie blijft uit. Waarom? Niemand die het weet.

dinsdag 17 mei 2016

De dynamiek van een meisjesvriendschap

Elena Ferrante,
De geniale vriendin (Italië 2011)
Roman, 334 pp.
Uit het Italiaans vertaald door Marieke van Laake
10 maart 2016


Twee meisjes die opgroeien in een Napolitaanse volksbuurt in de jaren vijftig en zestig. Dat is het, meer niet: de samenvatting van dit boek. Er zijn geen schokkende gebeurtenissen. Er zijn geen opvallende ontwikkelingen. De stijl is een recht-toe-recht-aan chronologische vertelstijl. Niks bijzonders. Toch heeft dit boek (het eerste in een serie) al miljoenen lezers aan de pagina's gekluisterd, dus er moet iets zijn dat al die mensen zo boeit. Volgens mij zijn dat twee dingen. Het eerste en meest voor de hand liggende, en dat wat het vaakst geroemd wordt, is de sfeer. Ook als je nooit voet in een volksbuurt in Napels hebt gezet, is het bijna alsof je een gevoel van herkenning ervaart. Zo echt voelt het. De familiewinkeltjes waar de buurt alle boodschappen doet. De sociale controle en het geroddel. De kinderrijke gezinnen. De scootertjes. Het gesappel. De melodrama's en de lawaaïige ruzies. De achtergrondaanwezigheid van de maffia. Niet dat het allemaal zo romantisch was. Zoals Elena, die dit verhaal optekent, al zegt:
Ik heb geen heimwee naar onze jeugd; die was vol geweld. Er overkwam ons van alles, in huis en daarbuiten, elke dag, maar ik herinner me niet ooit gedacht te hebben dat het leven dat ons was beschoren bijzonder akelig was. Zo was het leven en daarmee uit, we groeiden op met de plicht het de anderen moeilijk te maken voordat de anderen het ons moeilijk maakten.

vrijdag 6 mei 2016

Pijn en meeleven

Leslie Jamison
The Empathy Exams (VS 2014)
Essays, 256 pp.
Vertaald als: Examens in empathie (waarover hieronder meer)
30 januari 2016


Ik had nog nooit van het syndroom van Morgellon gehoord. Maar het tweede essay in deze bundel gaat erover en zo weet ik nu dat het iets heel eigenaardigs is. De mensen die er aan lijden zijn er heilig van overtuigd dat ze gevaarlijke draadjes of ziektemakers zoals insecten en parasieten in of onder hun huid hebben. Ze worden gek van de jeuk en de angst. Maar zij zelf zijn de enigen die de enge dingen waarnemen. Er is nooit wat te vinden, of hooguit een onschuldig pluisje, en het syndroom wordt daarom over het algemeen beschouwd als een vorm van delusional parasitos. Dankzij internet vinden deze mensen elkaar nu, wat aan de ene kant het waandenkbeeld helaas alleen maar versterkt maar aan de andere kant steun geeft. Jamison bezoekt een bijeenkomst met Morgellons (zoals ze ook wel worden genoemd) en interviewt verscheidene van hen. Ze worstelt met haar eigen houding ten opzichte van deze patiënten: hun ziektebeeld is evident gebaseerd op een waanvoorstelling, maar hun lijden is echt en diep, en ze komt tot de conclusie dat ze in ieder geval haar empathie verdienen.

vrijdag 29 april 2016

Bhutan: een sereen bergstaatje in de Himalaya

Ik wist dat Bhutan een bijzonder land was, maar niet dat het zo bijzonder was. De beste manier om het land binnen te treden is vanuit het zuiden, via India. Het ene moment zit je nog in een bonte chaos, met vuilnisbelten op straat waar geiten op lege chipszakjes kauwen, waar van alle kanten geclaxonneerd wordt, waar de visuele en auditieve overload zowel fascinerend als gekmakend is - en het volgende moment sta je voor een oriëntaalse poort, moet je uit je auto stappen, door moderne veiligheidspoortjes lopen waar alle rode lichtjes afgaan, terwijl de enige reactie bestaat uit een vriendelijke glimlach van het Bhutanese gezin dat aan tafel een spelletje zit te doen. Je hoeft niet eens je paspoort te laten zien. Het volgende moment ben je in Bhutan. De architectuur is volstrekt anders, de chaos is op mysterieuze wijze weggesmolten, de mensen zijn sereen, dragen heel andere kleding, de vlakte achter je is plotseling overgegaan in een berglandschap. Je bent van het ene moment op het andere in een volstrekt andere wereld. Ik trad het land binnen en was verkocht. Reisgegevens

Periode:  april 2016.
Soort reis:  culturele rondreis van Oost- naar West-Bhutan.
Organisatie:  Dimsum Reizen.
Accommodatie: hotels, plus één overnachting op een boerderij (aanrader).
Bezocht: Trashigang, Mongar, Bumthang, Dromkar Festival, Tromsa, Punakha, Thimphu, Paro, Haa Vallei.
Weer: meestal aangenaam lenteweer maar soms ook behoorlijk frisjes (afhankelijk van de hoogte ); zo nu en dan een enkel buitje.