zondag 20 april 2014

De ene zuster is de andere niet

Karen Joy Fowler,
We Are All Completely Beside Ourselves (VS 2013)
Roman, 321 pp.
(nog?) niet in het Nederlands vertaald
25 maart 2014


Het is vrijwel onmogelijk om dit boek te bespreken zonder de onthulling voor te zijn die op ongeveer éénvijfde van het verhaal gedaan wordt. Ik was er zelf al van op de hoogte voordat ik aan dit boek begon (elke verrukte recensent noemde het), en dat heeft mijn leesplezier in het geheel niet in de weg gezeten, maar als je liever zo blanco mogelijk aan dit boek begint, kun je beter ophouden met lezen, zodra ik het sein geef dat er een verklappertje aan komt. Wat je wel gerust mag weten is dat dit een roman over een onderwerp is waar vooral Amerikanen het patent op lijken te hebben: het disfunctionele gezin. Maar Fowler geeft er een even originele als interessante draai aan, en ze laat je door de manier waarop het wordt verteld op diverse momenten nog lachen ook.

De verteller is Rosemary Cooke, op het moment dat ze haar verhaal begint een 22-jarige studente in Californië, maar opgegroeid in het Midwesten, dat ze opzettelijk zo ver mogelijk achter zich heeft gelaten, want allemachtig, komt zij even uit een raar nest. In Californië heeft niemand daar weet van en Rosemary wil dat graag zo houden. Niet teveel kletsen dus en vooral niet vertellen dat haar zusje Fern verdwenen is toen zij allebei 5 waren en dat haar broer Lowell zeven jaar daarna wegliep en nu door de FBI gezocht wordt. Raar? Heel raar. Iedereen die niet wil weten wat hier achter zit, wordt NU geadviseerd de handen voor de ogen te doen en deze pagina snel weg te klikken.

vrijdag 11 april 2014

Kunst, leven, liefde, oorlog

Erik Menkveld,
Het grote zwijgen (Nederland 2011)
Roman, 383 pp.
28 maart 2014


Het was een wat eigenaardige en licht schokkende gewaarwording om te lezen dat de schrijver van dit boek was overleden twee dagen nadat ik het uit had. Er ontstaat bij het lezen van een boek dat je erg mooi vindt altijd even een soort eenzijdige band met de auteur, en de dood van zo iemand brengt dan toch een klein schokje teweeg, zelfs als je hem verder in het geheel niet kende. Het is in ieder geval een groot verlies voor de Nederlandse letteren, want uit Het grote zwijgen blijkt dat Menkveld een zeer begaafd schrijver was. Het stemt droevig dat we na deze prachtige bekroonde debuutroman nu nooit weer een roman van zijn hand zullen zien verschijnen.

Ik kan me indenken dat niet iedereen zó weg van dit boek zal zijn als ik, want Het grote zwijgen draait om de liefde voor de klassieke muziek, iets dat mij zeer aan het hart gaat maar de meeste mensen veel minder zegt. Het concentreert zich op de vriendschap tussen de gevestigde componist Alphons Diepenbrock en het aanstormende jonge talent Matthijs Vermeulen in de jaren vlak voor en tijdens de Eerste Wereldoorlog. Diepenbrock was een classicus gehuwd met een jonkvrouw, Vermeulen de zoon van een eenvoudige plattelandssmit. Het waren twee heel verschillende persoonlijkheden - Diepenbrock gereserveerd en voorzichtig, Vermeulen gepassioneerd en socialistisch - maar in de muziek vonden ze elkaar. Diepenbrock nam de jonge, straatarme muziekrecensent onder zijn hoede en zorgde dat hij een opleiding kreeg.

dinsdag 8 april 2014

Kwaadaardige komedie

Francis Iles,
Malice Aforethought (GB 1931)
Roman, 320 pp.
Niet in het Nederlands verkrijgbaar
30 maart 2014


Op het eerste gezicht lijken we ons hier op cosy detective terrein te bevinden: knus Engels dorpje, tennisfeestjes, theevisities, dokter, dominee, landhuis. Zo meteen wordt natuurlijk één van de dorpsnotabelen vermoord achter de rododendrons aangetroffen en dan gaat de vrouw van de dominee uitvogelen wie de moordenaar is. Maar schijn bedriegt. Dit is geen whodunnit, maar iets dat in 1931 tamelijk nieuw en radicaal was. De schrijver verklapt namelijk onmiddellijk in de eerste zin al wie de moordenaar is. Het is de dorpsdokter en hij gaat lekker zijn bazige vrouw om zeep helpen. Hij moet alleen nog de juiste methode en het juiste moment vinden.

vrijdag 4 april 2014

Rennen om te schrijven

Haruki Murakami,
What I Talk About When I talk About Running (Japan 2007)
Mémoires, 198 pp.
Nederlandse titel: Waar ik over praat als ik over hardlopen praat
23 maart 2014


Zoals iedereen ongetwijfeld weet, is Haruki Murakami Japans beroemdste eigentijdse romanschrijver, maar wat minder mensen weten, is dat hij ook al heel lang een bevlogen marathonloper is. De romans van Murakami willen bij mij maar niet echt aanslaan, maar als medehardloper leek dit me een geschikt werkje om de schrijver een derde kans te geven. Alle hardlopers vinden het namelijk heerlijk om eindeloos over hardlopen te leuteren. En ik loop dan zelf wel geen marathons meer, maar lezen over de kramp en de spierpijn van een ander doet me op de een of andere manier altijd goed.

zaterdag 29 maart 2014

Wilkie Collins in Nieuw Zeeland

Eleanor Catton,
The Luminaries (Nieuw-Zeeland 2013)
Roman, 848 pp.
Nederlandse titel: Al wat schittert
21 maart 2014


De jaren 1860 waren de bloeiperiode van de sensation novel in Groot-Brittannië: verrukkelijke dikke boeken met spannende plots die met smaak gebruik maakten van destijds 'sensationele' elementen als bigamie, onwettige kinderen, opium en moord. De Victorianen smulden ervan - en ik ook. Het schitterende Bleak House van Charles Dickens heeft veel elementen van de sensation novel. Het veel minder bekende Lady Audley's Secret van Mary Elizabeth Braddon is ook nu nog het lezen waard, maar de meester van de sensation novel is natuurlijk Wilkie Collins, die ons klassiekers als The Moonstone, The Woman in White en Armadale naliet. Als Wilkie Collins in 1866 aan de westkust van Nieuw-Zeeland was gedropt in een goudzoekersstadje dat net twee jaar daarvoor uit de grond was gestampt, had hij dit soort boek kunnen schrijven. Er zijn moorden, onwettige kinderen, mysterieuze gebeurtenissen, opium en een ingenieuze plot. Eleanor Catton heeft een echte Victoriaanse sensation novel geschreven en speelt tegelijkertijd met de conventies van het genre.

Voordat ik aan dit boek begon wist ik:
  1. dat het verrekte dik was, 
  2. dat het de Booker Prize had gewonnen, 
  3. dat Catton experimenteerde met vorm
    en concludeerde ik DUS: 
  4. dat het moeilijk zou zijn, zo'n boek waar ik mijn tanden in moest zetten. 
Laat ik die laatste misvatting maar meteen de wereld uit helpen: The Luminaries is géén postmodern experiment of typisch voer voor literatuurwetenschappers, maar in de eerste plaats een onvervalste, ouderwetse pageturner, waar ik naarmate het boek vorderde steeds sneller doorheen raasde. Ik haalde in het begin niet voor niks Wilkie Collins erbij.

maandag 24 maart 2014

Suggestief en onheilspellend

Sarah Moss,
Cold Earth (GB 2009)
Roman, 278 pp.
Nederlandse titel: Koude aarde
28 februari 2014


Zes jonge wetenschappers zijn een maand of twee op elkaar aangewezen op een afgelegen archeologische opgraving op Groenland. Eén ervan, Nina, lijkt een tikje labiel te zijn, maar verder is er niet zoveel aan de hand, behalve dat in de buitenwereld weer eens een zeer besmettelijk virus is opgedoken. Het werk staat onder forse tijdsdruk, want zoals gewoonlijk bij dit soort projecten is het budget beperkt en dus wil de leider de opgraving achter de rug hebben voordat de winter zijn intrede doet - wat in Groenland zeer vroeg is. Er is ook weinig geld voor contact met de buitenwereld, want de beschikbare internetverbinding via de satelliet is peperduur en daarom is er maar zo nu en dan gelegenheid om te mailen of te internetten. Dan gaat het internet ineens op zwart en blijft het op zwart. Een satellietstoring? Of iets onheilspellenders? En alsof dat niet vervelend genoeg is, gebeuren er 's nachts volgens Nina onverklaarbare dingen bij de opgraving, die aanvankelijk alleen zij ziet, maar die na een tijdje ook sommige anderen opvallen.

vrijdag 21 maart 2014

"Ghostbusters" meets "Spooks" and produces Rooks

Daniel O'Malley,
The Rook (Australië 2012)
Roman, 515 pp.
Nederlandse titel: De Dame
15 maart 2014


We beginnen met een recept. Men neme allereerst Spooks, de razendsnelle BBC-serie over de Britse geheime dienst. Men neme vervolgens Ghostbusters, de lekker melige film over een bedrijfje dat gevaarlijke paranormale wezens uitroeit. Men sluite deze twee tenslotte samen met een paar flessen drank op in een luxe hotelkamer en de liefdesbaby die het resultaat is van deze bezopen kruising, is ... The Rook. Dit is een boek dat je geen moment serieus moet nemen. Laat je gewoon lekker meeslepen en je krijgt een stukje vermaak van de bovenste plank.

Hoofdpersoon Myfanwy Thomas slaat aan het begin van het boek in een Londens park haar ogen op, lijdend aan totaal geheugenverlies, en omringd door lijken met latex handschoenen aan. Wat voor bizarre slachtpartij heeft hier in godsnaam plaatsgevonden? En hoe komt dat zij de enige overlevende is? In haar jaszak treft ze een brief aan met instructies en een aanzet tot een uitleg die de zaak alleen maar eigenaardiger maakt. Want wat blijkt? We hebben hier te maken met een ultrageheime en eeuwenoude overheidsorganisatie (the Chequy, spreek uit: sjekkie) die net als MI5 en MI6 waakt over de veiligheid van Britse burgers, maar dan voor zover het paranormale verschijnselen betreft. Wordt er ergens in een huis in de provincie een snelgroeiende schimmel met bewustzijn ontdekt die mensen inkapselt? Laat de plaatselijke politie het pand afzetten met waarschuwingen voor asbest, laat één van de elitecorpsen van de Chequy aanrukken, en zij maken het griezelige verschijnsel onschadelijk. Volkomen belachelijk en vreselijk leuk, want O'Malley heeft er een verrukkelijk thrillerverhaal omheen gefantaseerd.

maandag 17 maart 2014

Baba Segi en zijn vier vrouwen

Lola Shoneyin,
The Secret Lives of Baba Segi's Wives (Nigeria 2010)
Roman, 288 pp.
Nederlandse titel: De vrouwen van Babi Segi
28 februari 2014


Baba Segi is de trotse echtgenoot van vier vrouwen, maar een onverdeeld genoegen is dat niet. De eerste drie hebben in totaal zeven kinderen, maar de vierde, nota bene de meest prestigieuze (want universitair opgeleid), wil maar niet zwanger worden, ondanks het keiharde werk dat Baba Segi op dat front verricht. En wat heb je nu aan een vrouw zonder kinderen? Niets! Normaal zou Baba Segi haar meeslepen naar een inheemse genezer, maar deze vrouw is universitair geschoold en hij krijgt het verstandige advies om in het ziekenhuis te laten onderzoeken wat er mis met haar is. Zonder dat hij het in de gaten heeft, zet hij daarmee een proces in gang waarbij geheimen aan het licht komen die beter onder het vloerkleed hadden kunnen blijven.