vrijdag 21 november 2014

Aan weerszijden van de oceaan

Colum McCann,
TransAtlantic (Ierland 2013)
Roman, 336 pp.
Nederlandse titel: Trans-Atlantisch
9 november 2014


Dit boek begint met de allereerste Trans-Atlantisch vlucht ooit, in 1919, van het Canadese Newfoundland naar de Ierse westkust. McCann beschrijft die met zoveel tastbare intensiteit en hij geeft die zoveel emotionele lading mee, dat de lezer bij de landing bijna net zoveel vreugde en ontroering ervaart als de beide vliegeniers, Alcock en Brown. Alleen al om dit eerste fragment is dit boek de moeite waard. Maar ook de rest mag er zijn.

Aanvankelijk lijkt het boek te bestaan uit steeds een belangrijke episode uit het leven van een aantal historische personen die een rol speelden in de Iers-Amerikaanse relaties. Brown en Alcock vlogen van Noord-Amerika naar Ierland in 1919. De ontsnapte slaaf en schrijver Frederick Douglass is in 1845 in Ierland om zijn autobiografie te promoten en steun te verwerven voor afschaffing van de slavernij in de VS. En George Mitchell, de Amerikaanse senator, legt in 1998 in Belfast de laatste hand aan het vredesverdrag tussen de strijdende partijen in Noord-Ierland. Het leitmotiv van de verbanden tussen Noord-Amerika en Ierland is al snel helder, maar ook de thema's van oorlog en vrijheid dienen zich voorzichtig aan. De twee vliegeniers zijn immers veteranen van de Eerste Wereldoorlog (mannen 'who had taken the war out off' hun omgebouwde gevechtsvliegtuig) en alleen in de lucht ervaren zij de ultieme vrijheid. Douglass strijdt voor zijn eigen vrijheid (hij was in 1845 de VS nog steeds een slaaf en kon daar zo weer in de boeien geslagen worden) en voor die van zijn medeslaven, een strijd die zal culmineren in de Amerikaanse burgeroorlog. En de plaats van Mitchell is duidelijk: hij strijdt voor vrede.

zondag 16 november 2014

Onsterfelijk

David Mitchell,
The Bone Clocks (GB 2014)
Roman, 608 pp.
In het Nederlands te verschijnen als Tijdmeters
7 november 2014


David Mitchell is een duivelskunstenaar met woorden. Hij is de meesterverteller onder de meestervertellers. Hij kan elk genre aan en hij laat de stem van elke ik-figuur levensecht klinken. Ik ben een Mitchell-fan van het allereerste uur en weet inmiddels dat je blind op hem kunt vertrouwen voor een inventief, virtuoos geschreven en superonderhoudend verhaal. Alle drie die adjectieven zijn onverkort van toepassing op The Bone Clocks, maar....  er is ook nogal wat op aan te merken. Daardoor kan ik goed begrijpen dat het niet verder is gekomen dan de longlist van de Booker Prize en daardoor geef ik het geen vijf maar 'slechts' vier sterren. (Lees de blogs van Hella en Joke voor louter juichende besprekingen. Bettina had een zelfde soort leeservaring als ik en Barbara doet hier verslag van hoe zij het boek heeft ervaren).

zondag 9 november 2014

Economie en ethiek

Tomáš Sedláček, De economie van goed en kwaad: De zoektocht naar economische zingeving van Gilgamesj tot Wall Street (Tsjechië 2009)
Economie, ethiek, 376 pp.
Vertaald door  Raymond Gijsen
1 november 2014


Als de Tsjechische econoom Tomáš Sedláček niet dit jaar de Van der Leeuwlezing had gehouden, was ik waarschijnlijk niet gauw op het idee gekomen om dit interessante en lezenswaardige boek aan te schaffen. Economie is natuurlijk ontzettend belangwekkend enzo, maar het is niet bepaald een onderwerp waar mijn hart sneller van gaat kloppen. Gelukkig kiest dit boek nadrukkelijk een andere invalshoek dan de strikt economische en zo werd het toch nog behoorlijk boeiend. Sedláčeks (tegenwoordig niet meer geheel originele) stelling is namelijk dat economie helemaal niet de exacte wetenschap is die het pretendeert te zijn en dat wiskunde weliswaar een nuttig hulpmiddel is, maar ook niet meer dan dat. Economie bestudeert immers het gedrag van mensen en dat is onmogelijk met formules te voorspellen. Bovendien, zo stelt hij verder, is economie helemaal geen waardevrije wetenschap, maar speelt ethiek juist een belangrijke rol, net zoals dat al duizenden jaren lang het geval is.

dinsdag 4 november 2014

Spannende boeken met iets extra's

Ik houd van spannende boeken voor tussendoor. Maar op een gegeven moment gaan veel van die politieromans en speurdersverhalen en thrillers wel erg veel op elkaar lijken. Dat is het nadeel van genrefictie: het wordt verslonden juist omdat de lezer weet wat hij kan verwachten en daarmee is voorspelbaarheid ingebakken. De meeste mensen willen immers graag voorspelbaarheid. De liefhebbers van romantische komedies smullen daarvan omdat ze weten dat 'ze' elkaar aan het eind altijd krijgen; de lezers van misdaadromans weten dat de moord aan het eind netjes wordt opgelost en dat is nu juist wat hen voldoening schenkt. Formules zijn geliefd.

Maar ja, na een tijd wil je ook wel eens wat originaliteit. Ik wel tenminste. Hieronder de spannende boeken waarvan ik vind dat ze een extraatje hebben dat ze boven de gemiddelde genrefictie uit tilt.

Klassiekers


Wilkie Collins, The Moonstone (GB 1868)
Niemand minder dan T.S. Eliot noemde dit ooit de beste Engelse detectiveroman. Het verhaal draait om de raadselachtige verdwijning van een roemruchte Indiase diamant uit de kamer van een rijke jongedame, en om het oplossen van het mysterie met behulp van een rechercheur van Scotland Yard. Maar The Moonstone is veel meer dan een uitstekend opgebouwde speurdersroman. Het zijn de personages die het verhaal om de beurt vertellen die het boek zoveel sjeu geven.
Klik hier voor de volledige bespreking.

Wilkie Collins, The Woman in White (GB 1860)
Dit boek draait om hebzucht, afpersing, buitenechtelijke affaires, een explosief geheim en een zeer geraffineerd complot rondom identiteitsroof, geïnspireerd door een waar gebeurd verhaal in Frankrijk. Slachtoffer van het complot is de zachtaardige en lieftallige Laura Fairlie, een jonge vrouw die een groot fortuin zal erven. De schurken zijn een brute baronet en een sluwe Italiaanse graaf.
Klik hier voor de volledige bespreking.


Rechtbankdrama


William Landay, Defending Jacob (VS 2012)
Een gewoon gezinnetje in een welvarende buitenwijk: officier van justitie Andrew Barber, zijn vrouw Laurie en hun veertienjarige zoon Jacob. Andrew en Laurie hebben al vele jaren een gelukkig huwelijk, Jacob is de gebruikelijke in zichzelf gekeerde puber, die zich beter thuis voelt op Facebook dan op het schoolplein en met de carrière van Andrew gaat het prima. Dan wordt de ergste nachtmerrie van iedere ouder werkelijkheid: Jacob wordt de hoofdverdachte in een wrede moord.
Klik hier voor de volledige bespreking.


Meer dan thrillers


Christian Jungersen, The Exception (Denemarken 2004)
Genocide en gekissebis op kantoor: wat hebben die twee met elkaar te maken? Op het eerste gezicht niets, maar in deze originele en soms huiveringwekkende roman  worden ze op succesvolle wijze met elkaar verweven. Plaats van handeling is het kantoortje van het Deense Centrum voor Genocide Informatie in Kopenhagen. Een razend spannend boek dat je aan het nadenken zet over het kwaad in de wereld.
Klik hier voor de volledige bespreking.

Alice LaPlante, Turn of Mind (VS 2011)
Probeer je voor te stellen dat je zo ernstig aan het dementeren bent, dat je steeds weer (behalve in heldere momenten) vergeet dat je beste vriendin Amanda  dood is, vermoord door een onbekende. En het wordt nog erger: iemand heeft na de dood van het slachtoffer met chirurgische precisie de vier vingers van haar rechterhand geamputeerd en omdat jij een orthopedisch chirurg bent die gespecialiseerd is in handen, ben je bent ook meteen de hoofdverdachte. Alleen je weet van niks.
Klik hier voor de volledige bespreking.


Knappe moderne thriller


Gillian Flynn, Gone Girl (VS 2012)
Dit boek is uitgebreid gehypet, maar in dit geval terecht, want het is een hele knappe thriller die precies doet wat een thriller hoort te doen: de lezer aan zijn stoel kluisteren met een dwingende plot. Daarnaast is het ook nog eens een ontluisterend en tegelijkertijd fascinerend relaas van een ontspoord huwelijk tussen twee mensen die geen van beiden sympathiek zijn en elkaar misschien wel verdienen.
Klik hier voor de volledige bespreking.


Knusse misdaad


Alan Bradley, The Sweetness at the Bottom of the Pie (Canada 2009)
Flavia is een meisje van 11 uit een familie met oud geld en woont in een groot Engels landhuis. We schrijven 1950 en er ligt een lijk tussen de komkommers in de groentetuin. Ik geef toe, dit klinkt kneuterig en clichématig, maar het is het verrassend genoeg niet. Bradley heeft van Flavia een hele frisse creatie gemaakt en een opvallend plezierig boek afgeleverd.
Klik hier voor de volledige bespreking.


Historische misdaad


David Liss, The Coffee Trader (VS 2003)
Amsterdam in 1659, de tijd dat daar de beurshandel opkwam. Hoofdpersoon is Miguel Lienzo, een Portugese Jood, die Lissabon ontvlucht is omdat hij steeds voor de Inquisitie moest vrezen en in Amsterdam werkt als speculant op de termijnmarkt. De spanning in dit boek zit hem niet in een moordmysterie of een andere misdaad, maar in de paranoïde sfeer die Liss oproept, waarbij de lezer ietsje meer weet dan Miguel, maar alleen genoeg om te beseffen dat hij echt níemand kan vertrouwen.
Klik hier voor de volledige bespreking.

C.J. Sansom, Dark Fire (GB 2004) 
Naast de boeiende hoofdpersoon (de gebochelde jurist Matthew Shardlake) maken de levensechte sfeertekening van London in de onzekere tijd van Hendrik VIIII, waar je zomaar op de brandstapel kon belanden, waar verdachten geen recht op een advocaat hadden, waar chemie en alchemie precies hetzelfde betekenden, waar de straatjes nog middeleeuws waren, maar waar al exotische waar uit verre werelddelen begon door te dringen, dit spannende boek een genot om te lezen.
Klik hier voor de volledige bespreking.


Britse zwarte humor


Francis Iles, Malice Aforethought (GB 1931)
Op het eerste gezicht een cosy detective: knus Engels dorpje, tennisfeestjes, theevisities, dokter, dominee, landhuis. Maar schijn bedriegt. Dit is geen whodunnit, maar iets dat in 1931 tamelijk nieuw en radicaal was. De schrijver verklapt namelijk in de eerste zin al wie de moordenaar is. In plaats van een puzzelverhaal krijgen we hier een zwarthumoristisch duikje in de psyche van een moordenaar.
Klik hier voor de volledige bespreking.

Peter Lovesey, The Reaper (GB 2000)
Een moordmysterie, alleen dan geen whodunit, maar een will-they-catch-'im. Al op p. 8 zijn we er getuige van hoe de vlotte jonge dominee zijn bisschop de schedel inslaat met een presse papier van St Paul's Cathedral en zich vervolgens op professionele wijze van het lijk ontdoet. De bisschop heeft namelijk ontdekt dat de dominee kerkgelden verduistert en moet dus onschadelijk gemaakt worden - net als ieder ander die de dominee in de weg staat. Heerlijke ontspanningslectuur.
Klik hier voor de volledige bespreking.


Mysteries met literaire kwaliteiten


Iain Pears, Stone's Fall (GB 2009)
Een schatrijke zakenman met hoogtevrees valt midden in de nacht uit zijn studeerkamerraam. Dood. Is hij gestruikeld? Is hij gesprongen? Is hij geduwd? Een mysterie dus, waarvoor we flink terug moeten in de tijd. De achtergrond is de wereld van de internationale handel, het grote bankwezen en de wapenindustrie. Pears maakt deze wereld onverwacht boeiend door middel van de mensen die hij opvoert en doordat hij vragen stelt die blijvend actueel zijn.
Klik hier voor de volledige bespreking.

Eduardo Sacheri, The Secret in Their Eyes (Argentinië 2005) 
Dit lijkt op het eerste gezicht een thriller, een moordmysterie. Bij nadere beschouwing is het echter veel meer. Wezenlijk voor het verhaal is dat het speelt ten tijde van de Argentijnse dictatuur, toen rechters corrupt waren en moordenaars vrij kwamen als ze toevallig nuttig konden zijn voor het gewelddadige regiem. Zelfs voor een rechtbankmedewerker was het verkrijgen van gerechtigheid voor slachtoffers en nabestaanden niet alleen moeilijk maar soms ook levensgevaarlijk.
Klik hier voor de volledige bespreking.


Politieroman


Tana French, The Likeness (Ierland 2008)
Het moet een wel heel bizarre gewaarwording zijn voor een rechercheur: naar een moordscène geroepen worden en dan niet alleen te zien krijgen dat het slachtoffer op je lijkt als twee druppels water, maar ook nog horen dat ze volgens haar identiteitsbewijs dezelfde naam droeg als de persoon die jij een paar jaren geleden als undercover-agent 'speelde'. Een persoon en een naam die je nota bene zelf verzonnen had. Dit overkomt Cassie Maddox, een jonge rechercheur uit Dublin.
Klik hier voor de volledige bespreking.


Eigenzinnig


Michel Faber, Under the Skin (GB 2000)
Noord-Schotland. Een jonge vrouw, kruist in haar Toyota de snelwegen af op zoek naar lifters. Daarbij is ze zeer kieskeurig: ze wil uitsluitend mannen met behoorlijke spierbundels. Vrouwen laat ze staan en schriele ventjes met dunne armpjes ook. Gevaarlijke bezigheid zou je zeggen. Of hebben we hier met een nietsontziende mannenverslindster te maken waar geen vent tegenop kan? En hoe letterlijk moeten we het begrip 'mannenverslindster' nemen?
Klik hier voor de volledige bespreking.

Daniel O'Malley, The Rook (Australië 2012)
Neem Spooks, de razendsnelle BBC-serie over de Britse geheime dienst. Neem vervolgens Ghostbusters, de lekker melige film over een bedrijfje dat gevaarlijke paranormale wezens uitroeit. Sluit deze twee samen met een paar flessen drank op in een luxe hotelkamer en de liefdesbaby die het resultaat is van deze bezopen kruising, is ... The Rook. Dit is een boek dat je vooral niet serieus moet nemen. Laat je gewoon lekker meeslepen en je krijgt een stukje vermaak van de bovenste plank.
Klik hier voor de volledige bespreking.

Arturo Pérez-Reverte, The Seville Communion (Spanje 1995)
Paniek in het Vaticaan. Een slimme hacker is doorgedrongen tot de persoonlijke computer van de Paus en heeft daar een cryptische boodschap achtergelaten: iets over een kerk in het Spaanse Sevilla die mensen doodt om zichzelf te verdedigen. Vader Lorenzo Quart, van het Instituut voor Externe Zaken, wordt op onderzoek uitgestuurd. Een heerlijk mysterie met een originele, intelligente plot en een waaier aan personages die met groot gemak de aandacht van de lezer vasthouden.
Klik hier voor de volledige bespreking.

vrijdag 31 oktober 2014

Meneer Vos, zijn vrouw en zijn geliefde

Helen Oyeyemi,
Mr. Fox (Nigeria 2011)
Roman, 336 pp.
Niet in het Nederlands verkrijgbaar
27 oktober 2014


St John Fox is een succesvolle  Amerikaanse schrijver en Mary Foxe is zijn muze en geliefde. St John heeft een moeizaam huwelijk met Daphne en Mary bestaat niet. Ja, dat lees je goed. Mary is ontsproten aan de fantasie van St John, maar leidt niettemin een heel eigen leven en is het onderwerp van intense jaloezie van de kant van Daphne. 'Mister Fox' is ook de titel van een oud volksverhaal, waarin de gelijknamige hoofdpersoon, in een variatie op het Blauwbaardsprookje, de ene vrouw na de andere vermoordt, maar het uiteindelijk aflegt tegen het lef en de slimheid van ene Lady Mary. Dat motief komt terug in dit boek.

maandag 27 oktober 2014

Onvoorwaardelijke trouw

Robin Hobb,
Assassin's Apprentice (VS 1995)
Roman, 448 pp.
Nederlandse titel: Leerling en Meester
23 september



Robin Hobb,
Royal Assassin (VS 1996)
Roman, 688 pp.
Nederlandse titel: Moordenaar des konings
21 oktober 2014



Wat is dat toch met het fantasygenre? Waarom zijn er zoveel trilogieën en waarom zijn de boeken zo dik en vet? Komt dat door het oer-fantasyboek van Tolkien, The Lord of the Rings? Dit zijn de eerste twee delen van een trilogie en ik was aanvankelijk van plan om alle drie de delen tegelijk te bespreken, maar deel 3 is nóg dikker dan zijn voorgangers en ik weet nog niet wanneer ik er aan toekom om met lezen te beginnen - laat staan met bespreken, dus daarom nu alvast maar mijn gedachten over deel 1 en 2. Wel ben ik ontzettend benieuwd hoe het nu verder gaat met hoofdpersoon FitzChivalry Farseer, een teken dat Robin Hobb (pseudoniem van Margaret Ogden) mij al aardig in haar greep heeft.

vrijdag 24 oktober 2014

Flink huis gehouden

Al een hele tijd ben ik achter de schermen bezig met opruimacties en ordeningswerkzaamheden. Er stond ten eerste veel te veel dood hout op mijn blog en ten tweede wilde ik het de lezer op zoek naar leestips wat gemakkelijker maken. Inmiddels zijn de eerste resultaten er.

In de eerste plaats heb ik drastisch gesnoeid. Toen ik in 2000 (in een tijd dat ik nog nooit van blogs had gehoord) begon met het schrijven van korte stukjes over mijn favoriete boeken op mijn eigen webstek waren die eigenlijk alleen bedoeld als tips voor bekenden die ook graag lazen. Vanaf november 2005 breidde dat zich uit tot een korte impressie van elk boek dat ik las en de doelgroep bestond nog steeds uit vrienden, collega's en familie. Daarnaast schreef ik ook voor mezelf, omdat ik zo beter onthield wat ik nu allemaal gelezen had. Vanaf januari 2008 werden de stukjes ongemerkt langer en diepgravender, en in januari 2009 realiseerde ik me dat ik eigenlijk met een boekenblog bezig was. Dus: account aangemaakt, blog opgezet en alle tot nu toe geschreven stukjes geïmporteerd. Tot mijn verbazing en genoegen bleken mijn besprekingen door steeds meer (toen nog) volstrekt onbekenden gelezen te worden en ging ik het schrijven over boeken steeds leuker vinden. Naar de ouwe stukjes keek ik niet echt meer om. Tot een paar maanden geleden, toen ik benieuwd was wat ik jaren geleden over een bepaalde roman had geschreven, en ik me realiseerde dat de stukjes die ik vóór 2008 schreef eigenlijk wel erg beknopt en daarmee tamelijk nietszeggend waren. Daar had niemand wat aan. Alles van vóór 2008 is dus rigoureus off-line gehaald.

Ten tweede heb ik mijn favoriete boeken op nette stapeltjes gelegd, als het ware. Ik heb al sinds jaar en dag diverse overzichten van alles wat ik hier heb besproken (zie de menubalk boven en de zijbalk rechts, waar diverse registers staan van fictie en non-fictie), maar als er op een gegeven moment een stuk of 500 besprekingen on-line staan, zal de lezer die op zoek is naar een interessant boek moeilijk nog de weg kunnen vinden. Ik heb dus diverse nieuwe pagina's met tips aangemaakt en die samen met enkele bestaande favorietenverzamelingen op één pagina bij elkaar gebracht en gepubliceerd onder de naam Leestips. Als je op deze naam in de menubalk aan de bovenkant klikt, kom je daar vanzelf terecht. In de toekomst komen er nog andere favorietenverzamelingen op die pagina te staan (zoals één met interessante spannende boeken), dus neem over een tijd ook nog eens kijkje.

Voor nu: veel plezier met grasduinen.

zondag 19 oktober 2014

Achter het behang geplakt

Charlotte Perkins Gilman,
The Yellow Wallpaper (VS 1892)
Kort verhaal, 26 pp.
Hier gratis te downloaden
18 oktober 2014


Charlotte Perkins Gilman was een zeer productieve schrijver en heeft een indrukwekkende lijst van korte verhalen, romans, essays, gedichten, artikelen en andere boeken op haar conto staan, maar dit is het verhaal waar ze nog steeds beroemd om is. Geschreven in 1890, gepubliceerd in 1892, de tijd ver vooruit. Een anonieme briefschrijver aan de Boston Transcript vond het letterlijk een levensgevaarlijk verhaal: "The story could hardly, it would seem, give pleasure to any reader ... [S]uch literature contains deadly peril. Should such stories be allowed to pass without severest censure?" De bezorgde briefschrijver had ongetwijfeld het beste voor met de nietsvermoedende aspirantlezers van het verhaal, maar goede bedoelingen zijn lang niet altijd een garantie voor goede adviezen. Dat is nu juist één van de dingen die maar al te duidelijk en al te pijnlijk blijken uit dit verhaal.