vrijdag 29 april 2016

Bhutan: een sereen bergstaatje in de Himalaya

Ik wist dat Bhutan een bijzonder land was, maar niet dat het zo bijzonder was. De beste manier om het land binnen te treden is vanuit het zuiden, via India. Het ene moment zit je nog in een bonte chaos, met vuilnisbelten op straat waar geiten op lege chipszakjes kauwen, waar van alle kanten geclaxonneerd wordt, waar de visuele en auditieve overload zowel fascinerend als gekmakend is - en het volgende moment sta je voor een oriëntaalse poort, moet je uit je auto stappen, door moderne veiligheidspoortjes lopen waar alle rode lichtjes afgaan, terwijl de enige reactie bestaat uit een vriendelijke glimlach van het Bhutanese gezin dat aan tafel een spelletje zit te doen. Je hoeft niet eens je paspoort te laten zien. Het volgende moment ben je in Bhutan. De architectuur is volstrekt anders, de chaos is op mysterieuze wijze weggesmolten, de mensen zijn sereen, dragen heel andere kleding, de vlakte achter je is plotseling overgegaan in een berglandschap. Je bent van het ene moment op het andere in een volstrekt andere wereld. Ik trad het land binnen en was verkocht. Reisgegevens

Periode:  april 2016.
Soort reis:  culturele rondreis van Oost- naar West-Bhutan.
Organisatie:  Dimsum Reizen.
Accommodatie: hotels, plus één overnachting op een boerderij (aanrader).
Bezocht: Trashigang, Mongar, Bumthang, Dromkar Festival, Tromsa, Punakha, Thimphu, Paro, Haa Vallei.
Weer: meestal aangenaam lenteweer maar soms ook behoorlijk frisjes (afhankelijk van de hoogte ); zo nu en dan een enkel buitje.

zaterdag 9 april 2016

Geluk (2x)

Als jullie dit lezen, sta ik op het punt om te vertrekken naar Bhutan. De meeste mensen hebben hooguit een vaag idee waar dat ligt. Toen ik mijn collega's ernaar vroeg, dachten sommigen dat het in Afrika lag, terwijl de geografen het weliswaar correct in Azië plaatsten, maar er verder vrijwel niets van wisten. Welnu, Bhutan is een klein boeddhistisch koninkrijkje ingeklemd tussen Tibet en India, wat verder naar het oosten dan Nepal. Het is een arm land, dat zich altijd zoveel mogelijk gedeisd heeft gehouden en het is waarschijnlijk mede om die reden nooit gekoloniseerd. Pas in de jaren zestig stelde het zich - beperkt - open voor buitenlanders, op initiatief van de toenmalige koning, die destijds de absolute macht had. In 2006 ondernam zijn zoon en opvolger opnieuw een opmerkelijke stap: hij bouwde het land geheel vrijwillig om tot een constitutionele monarchie, schreef verkiezingen uit, en trad a ten gunste van zijn zoon af, die nu de macht deelt met een parlement.

zaterdag 2 april 2016

Boeken waar muziek in zit

In een stuk of wat speciale Billykasten naast de boekenkasten bij mij thuis staan honderden klassieke cd's; mijn radio is vastgeroest op Radio 4; in mijn jaren in de Randstad liep ik Vredenburg en het Concertgebouw plat, en ik heb sinds 1984 mijn hart opgehaald aan allerlei operavoorstellingen, van Monteverdi tot Ligeti. Daarmee kan ik mezelf, denk ik, wel een echte liefhebber van klassieke muziek noemen.

Ik wil echter absoluut niet pretenderen dat ik een kenner ben: daarvoor ontbreekt het mij aan kennis en vooral aan verdieping. (Net zoals je ook geen literatuurkenner wordt door er domweg zoveel mogelijk literatuurklassiekers door te jagen.) Maar ondanks het feit dat ik geen echte kenner ben, lees ik wel graag boeken die iets met klassieke muziek te maken hebben. Soms zijn dat romans, maar de laatste tijd zijn het ook wel memoires of soms zelfs boeken die over één muziekstuk gaan.

Wat al deze boeken gemeen hebben, is dat je er geen muziekwetenschappelijke kennis voor nodig hebt om er van te genieten, want die heb ik ook niet, en dat vaardigheden als het kunnen lezen van partituren of het kunnen herkennen van contrapunten of iets dergelijks ook al geen vereiste zijn. Je hoeft er alleen maar een grote liefde voor en nieuwsgierigheid naar klassieke muziek voor te hebben. En de ware liefhebber heeft die allebei.

maandag 28 maart 2016

Moord & doodslag (3x)

Op lange stukken in de bus of in de trein, of gewoon na een lange en drukke werkdag grijp ik zo nu en dan graag naar een spannend, ontspannend boek. De laatste maanden las ik daarvan drie heel verschillende, die geen van alle uitnodigen tot een uitgebreide en doorwrochte bespreking , maar die ik met genoeg plezier las om toch aan elk een kort stukje te wijden. (Bovendien ben ik hopeloos achter met besprekingen en loop ik op deze manier in één klap drie boeken in.) De eerste misdaadroman is gewoon goed geschreven, maar heeft wel een paar zwakkigheidjes, de tweede is een heerlijk knus moordmysterie dat in het Engeland van 1950 speelt en de derde is een verrassende  spannende roman die begint met het verkopen van encyclopedieën en eindigt met varkens.

zaterdag 19 maart 2016

Iets minder hagelwit

Waarom zou je, zoals de Austalische schrijver en jurist Sunili Govinnage, een jaar lang alleen maar werk van gekleurde schrijvers lezen? De honende opmerkingen op de boekensite van The Guardian en die van The Washington Post (allebei progressieve kranten) waren niet van de lucht, zelfs al liep dit éénvrouws-experimentje maar voor de duur van één jaar. Belachelijk was het! Schandalig! Je reinste discriminatie van witte schrijvers (kennelijk een zielige onderdrukte minderheid). We zijn toch allemaal kleurenblind ? Ongetwijfeld, maar dan nodig ik de witte lezers van mijn blog hierbij uit om - gewoon voor de aardigheid - eens na te gaan hoe groot het percentage witte schrijvers*) was van het totaal aantal boeken dat ze vorig jaar lazen. Ik wil wedden dat dat dicht bij de honderd procent komt. Niet vanwege een bewuste keuze (want we zijn immers kleurenblind en letten uitsluitend op kwaliteit) maar omdat we onbewust graag in het eigen kleine vertrouwde kringetje van ons-soort-mensen blijven rondcirkelen en automatisch boeken lezen van schrijvers die op ons zelf lijken en hetzelfde soort leven leiden in een zelfde soort cultuur.

maandag 14 maart 2016

Haar is een politieke keuze

Chimamanda Ngozi Adichie,
Americanah (Nigeria 2013)
Roman, 610 pp.
Nederlandse vertaling: Amerikanah
24 februari 2016


Ifemelu wordt pas zwart als ze van Nigeria naar de VS verhuist: I came from a country where race was not an issue; I did not think of myself as black and I only became black when I came to America. When you are black in America and you fall in love with a white person, race doesn’t matter when you’re alone together because it’s just you and your love. But the minute you step outside, race matters. In Nigeria is iedereen zwart. Weliswaar wil men daar wel graag zo licht-zwart mogelijk zijn, maar huidskleur heeft niet de enorme politieke beladenheid die het in de VS heeft.

Het kroeskapsel van Michelle Obama
Haar blijkt óók al politiek beladen te zijn. In de VS is kroeshaar voor vrouwen amper sociaal aanvaardbaar. Als je een goede baan wilt, ben je bijna verplicht je haar glad te maken, met chemicaliën die in je hoofdhuid branden. Als je het vervolgens bleekt, ben je nog mooier en nog acceptabeler (getuige iemand als Beyoncé die haar stinkende best doet om er zo niet-zwart mogelijk uit te zien). Voor Ifemelu wordt het teruggaan naar een natuurlijk kroeskapsel daarom niet alleen een praktische oplossing om van de pijnlijke chemicaliën af te zijn, maar ook een politieke daad. Het verhaal speelt zich onder meer af tegen de achtergrond van de Amerikaanse verkiezingen in 2008, en stel je in dat kader eens voor dat Michelle, de vrouw van één van de kandidaten, natuurlijk kroeshaar had : "She would totally rock but poor Obama would certainly lose the independent vote, even the undecided Democrat vote".

zaterdag 5 maart 2016

De engel, de indringster

Ali Smith,
The Accidental (GB 2006)
Roman, 306 pp.
Nederlandse vertaling: De toevallige
9 februari 2016


Eerste zin: 'My mother began me one evening in 1968 on a table in the café of the town's only cinema.' En waar draaide dat op uit? 'Hello. I am Alhambra, named for the place of my conception. Believe me. Everything is meant. From my mother: grace under pressure; the uses of mystery; how to get what I want. From my father: how to disappear, how to not exist.'

Na deze opening was ik meteen verliefd op Ali Smith. Wat een schrijver! Maar waar blijft de Alhambra van de eerste twee bladzijden? Want meteen daarna bevinden we ons in het hoofd van de twaalfjarige Astrid, die ongelukkig zit te wezen in een tweederangs vakantiehuisje in het tweederangse Norfolk met haar tweederangse moeder Eve, tweederangse stiefvader Michael en de nog ongelukkiger broer Magnus. Astrid wordt gepest op school, maar Magnus heeft een veel groter probleem: 'They took her head. They fixed it on the other body. Then they sent it round everybody’s email. Then she killed herself.'

zondag 28 februari 2016

Brandend hart in sneeuwlandschap

Ian Bostridge,
Schubert's Winter Journey: 
Anatomy of an Obsession (2014)
Muziek, 528 pp.
Nederlandse titel: Schuberts Winterrreise:
Een meesterwerk ontleed
26 februari 2016


Het is ongeveer twee eeuwen geleden als een jongeman met een gebroken hart vertwijfeld door een besneeuwd en ijzig Midden-Europa dwaalt. Hij is de stad ontvlucht en het maakt hem niet uit waar hij nu naar toe gaat. Zijn tranen bevriezen, zijn voeten zijn te koud om stil te staan. Hij zoekt de rust van het graf, maar dat lijkt hem niet vergund te zijn. En overal waar hij gaat, wordt hij herinnerd aan zijn trouweloze geliefde en haar verraad. Wat er precies gebeurd is, komen we nooit te weten, maar de pijn is heftig en kleurt alles wat hij om zich heen ziet.

Die rottige Schubert
Deze ongelukkige zwerver is de held van Die Winterreise, een gedichtencyclus van Wilhelm Müller (1794-1827). De cyclus bestaat uit 24 opeenvolgende gedichten en zou een aantal jaren later onsterfelijk gemaakt  worden door Müllers tijdgenoot, de Oostenrijkse componist Franz Schubert, die ze vlak voor zijn veel te vroege dood in 1828 gebruikte voor één van de mooiste liederencycli uit de muziekliteratuur: Winterreise. Müller was niet een dichter van het formaat van Goethe, van wie Schubert ook talloze gedichten op muziek heeft gezet, maar waarschijnlijk was Müller zich daar ook wel van bewust, want in tegenstelling tot Goethe, die nijdig liet weten dat die rottige Schubert er met zijn gedichten vandoor was gegaan, vond Müller dat die van hem pas echt tot hun recht waren gekomen nadat ze op muziek waren gezet. En Müller had gelijk.