Een heksenjacht

Oliver Pötzsch,
The Hangman's Daughter (Duitsland 2008)
Roman, 413 pp.
Uit het Duits in het Engels vertaald door Lee Chadeayne;
niet verkrijgbaar in het Nederlands
9 mei 2013


De Duitse schrijver Oliver Pötzsch stamt af van een oud Beiers beulsgeslacht, waarvan de mannen in de zestiende en zeventiende eeuw verantwoordelijk waren voor het martelen van verdachten en het ophangen of onthoofden of vierendelen van ter dood veroordeelden. Geen vrolijk baantje. Beulsfamilies werden behandeld als pariah's en de kinderen ervan trouwden alleen met leden van andere beulsfamilies. Het is niet het soort voorouders waar je mee te koop loopt, zodat ik het interessant vind dat Pötzsch zich niet alleen uitgebreid in hen heeft verdiept, maar bovendien één van hen als hoofdpersoon heeft genomen voor een historische misdaadroman, die door zijn grote populariteit (vooral in de VS)  inmiddels is gevolgd door twee andere delen.

maandag 20 mei 2013

Wat voor schrijver ben jij?

Ik heb een nieuw speeltje en het heet Stylene. Het komt uit onverdachte bron, te weten de Universiteit van Antwerpen. Of het wetenschappelijk verantwoord is, kan ik niet beoordelen, maar vermakelijk is het wel. Je geeft een lap tekst in en Stylene laat je binnen de kortste keren weten:
  • wat het geslacht van de schrijver hoogstwaarschijnlijk is
  • met wat voor teksttype we hier te maken hebben
  • met welke van een dertiental Nederlandstalige auteurs de stijl het meest verwant is.
Hoe het werkt? Ik citeer Stylene zelf maar even:
Om te beginnen hebben we het aantal woorden en zinnen in je tekst geteld. Je tekst bevat 423 woorden waarmee 19 zinnen gevormd werden. Bovendien hebben we van elk woord de woordsoort bepaald, dit heet parsen. Zo weten we bijvoorbeeld hoeveel werkwoorden je gebruikt hebt. Op deze manier tellen we 372 verschillende eigenschappen van je tekst en met die tellingen maken we een vector aan. We hebben ook vectoren aangemaakt van een hele reeks vrouwen, mannen, verschillende tekstypes en enkele bekende, Nederlandstalige auteurs. Dankzij deze verzameling van vectoren kunnen we nu bepalen waar je tekst het meest op lijkt.
Meteen uitgeprobeerd, voor meerdere soorten tekst van eigen hand. Steevast kwam Stylene tot de conclusie dat ik overduidelijk een man ben en dat mijn stijl sterk verwant is met vooral die van Tom Lanoye, maar ook met die van Jeroen Brouwers - geen van beide schrijvers waar ik ooit een letter van heb gelezen, alhoewel ik vele jaren geleden eens op een verjaardag vlakbij Jeroen Brouwers heb gestaan en een tijdje met zijn vriendin heb gepraat. Daar zal het van komen. Ik zat trouwens ook steeds aardig dicht bij de stijl van Willem Elschot, waaruit blijkt dat mijn schrijfstijl kennelijk een sterk Vlaamse inslag heeft. En dat voor een Friezin met Gronings en Duits bloed en nergens een Belgische voorouder te bekennen.

Wat betreft het teksttype: al mijn boekbesprekingen en reisverslagen werden correct aangemerkt als non-fictie, evenals het reisverslag dat ik aan Stylene voerde. Mijn juridische artikel voor een vaktijdschrift werd in de wetgevingshoek gezet, wat aardig klopt, maar het verslag van een hardloopwedstrijdje waaraan ik ooit aan mee deed, had de meeste verwantschap met ... poëzie! Dat was een aangename verrassing. Ik wist niet dat ik het in mij had, maar kennelijk heb ik zomaar een poëtisch sportverslag geschreven. Hoe is het mogelijk!

Nu ben ik natuurlijk ook heel benieuwd wat er bij jullie uitkwam, want ik wil wedden dat iedereen onmiddellijk begonnen is eigen stukken tekst in Stylene in te voeren.
    

vrijdag 17 mei 2013

Sense and Sensibility in New York met een twist

Cathleen Schine,
The Three Weissmanns of Westport (VS 2010)
Roman, 299 pp.
Niet in het Nederlands verkrijgbaar
30 april 2013


Ik ben dol op champagne. Maar een witte bubbelwijn uit een ander deel van Frankrijk die voor de helft van de prijs in het schap staat, kan soms ook verassend lekker smaken. Zo is het met deze roman, waarvan de plot op originele wijze is ontleend aan Sense and Sensibility van Jane Austen. Het is uiteraard niet the real thing, maar het sprankelt er niet minder om en het heeft een hele prettige afdronk.

Cathleen Schine heeft het verhaal verplaatst naar hedendaags Manhattan, en maakt van haar hoofdpersonen een bejaarde Joodse vrouw met twee dochters van rond de 50 uit een eerder huwelijk. Betty Weissmann wordt na 48 jaar huwelijk door haar welgestelde tweede echtgenoot niet alleen  ingeruild voor een jongere editie, maar wordt ook nog eens uit haar prachtappartement met uitzicht op Central Park gezet.

maandag 13 mei 2013

Als een eigentijdse Proust

Karl Ove Knausgård,
Vader (Noorwegen 2010)
Roman, 445 pp.
Vertaald uit het Noors door Marianne Molenaar
27 april 2013


Op de drempel van de middelbare leeftijd is de Noorse schrijver Karl Ove Knausgård als een soort eigentijdse Proust in zijn herinneringen gaan delven en is hij begonnen aan een omvangrijke autobiografische romancyclus, waarvan dit boek het eerste deel is. De wereld van Knausgård is echter niet bepaald het Frankrijk van de bel époque, maar die van een onopvallende Noorse jongen geboren in 1968. Zijn taalgebruik heeft niets van het overweldigende, bedwelmende parfum van Proust, maar is strak en helder. Bij Knausgård worden de herinneringen niet in gang gezet door het proeven van een nostalgisch koekje, maar door een traumatische gebeurtenis: het overlijden van de vader die hij haatte en vreesde. Hij dwingt zichzelf terug naar zijn jeugd voor een antwoord op de vragen die hem kwellen.

donderdag 9 mei 2013

Stel dat ...

Kate Atkinson,
Life After Life (GB 2013)
Roman, 560 pp.
Nog niet in het Nederlands verkrijgbaar
19 april 2013


De romans van Atkinson hebben altijd iets aparts, iets eigens, iets anders dan anders. Als je ze streng gaat analyseren is er meestal wel iets op aan te merken, maar dat maakt op de een of andere manier niets uit voor het leesgenot. De laatste boeken van Atkinson hadden als hoofdpersoon een privé-detective, maar overstegen het genre van de detective. Dit boek doet iets geheel nieuws. Het speelt met de vraag 'Stel dat je steeds weer opnieuw geboren kon worden en je dat wat er de eerdere keren fout ging, over kon doen'. Waarschuwing voor de liefhebbers van hokjes: dit is geen speculative fiction of alternate history, maar een niet-genregebonden roman, die gebruik maakt van dit gegeven als een literair instrument en de mogelijkheden daarvan met veel flair aftast. De roman is daarmee in zekere zin experimenteel, maar vrees niet: hij heeft tegelijkertijd de toegankelijkheid die al Atkinsons boeken hebben. Life After Life is in de eerste plaats onversneden leesplezier.

donderdag 2 mei 2013

Zin en betekenis

David Bellos, Is That a Fish In Your Ear?
Translation and the Meaning of Everything (GB 2011)
Taal, 400 pp.
1 april 2013


Ik ben sowieso al een taalliefhebber, maar las dit boek mede omdat ik zo gecharmeerd van de titel en de ondertitel, die natuurlijk verwijzen naar de onsterfelijke klassieker ....... (miniquiz: degene die als eerste de correcte titel daarvan noemt, verdient eeuwige roem). David Bellos, gerenommeerd vertaler uit het Frans in het Engels, is er in geslaagd een heel boek vol te schrijven met allerlei vraagstukken die met vertalen samenhangen, zonder daarbij overdreven technisch te worden of te blijven steken in flauwe onbenulligheden. Hoewel vertalen een belangrijk deel van mijn studie Engels was en ik vroeger ook wel eens wat heb bijgeklust als vertaler, had ik er nooit echt bij stil gestaan dat het onderwerp zoveel interessante invalshoeken heeft: van poëzie tot Europese Unie, van taalfilosofie tot mensenrechten, en nog veel meer.

maandag 29 april 2013

De perfecte lezer is ....

Op Bookriot heeft iemand een lijstje gemaakt met de 42 punten die de Perfecte Lezer karakteriseren. Leuk! Eens kijken hoe dicht ik in de buurt van perfectie kom.
  1. The perfect reader reads in translation, but prefers to read in the original language.
    Yep. De eerste punt is binnen.
  2. The perfect reader reads 50% books by women and 50% books by men.
    Ik doe maar wat en blijk elk jaar meer mannen dan vrouwen te lezen, maar de onevenwichtigheid is zich de laatste jaren wel aan het herstellen. Helemaal vanzelf. Vooruit, 0,25 punt.
  3. The perfect reader buys exclusively hardbacks from independent bookstores.
    Nee, ik koop tegenwoordig vooral eboeken voor mijn Kindle. Hardbacks heb ik nooit veel gekocht; wel erg mooi, maar te duur, te volumineus in de kast en in de tas, en te zwaar om lange tijd vast te houden. 0 punten

maandag 15 april 2013