woensdag 26 augustus 2015

Van de andere kant

Jane Gardam,
The Man in the Wooden Hat (GB 2009)
deel 2 van de Old Filth-trilogie
Roman, 289 pp.
Niet in het Nederlands verkrijgbaar
28 juli 2015


Jane Gardam,
Last Friends (GB 2013)
deel 3 van de Old Filth-trilogie
Roman, 225pp.
Niet in het Nederlands verkrijgbaar 
18 augustus 2015


Ik heb Jane Gardam inmiddels gebombardeerd tot één van mijn favoriete schrijvers. Zoals de criticus van de New York Times het hier stelt in zijn recensie van Last Friends: "Her prose is so perceptive and fluid that it feels mentally healthful, exiling the noise and clutter of your mind as efficiently as a Schubert sonata. She could make actuarial tables pleasurable." Jammer dat ze bij het grote publiek zo onbekend is, dus alle literaire fijnproevers die dit lezen zou ik willen zeggen: breng daar verandering in en ga de Old Filth-trilogie lezen!

woensdag 19 augustus 2015

Armenië: bergen en kloosters

Het kleine Armenië is niet bepaald een bekende toeristentrekpleister. De meeste mensen weten niet eens goed waar het ligt ("ergens in het Oostblok ofzo?"), laat staan dat het prachtige bergen, ongelooflijk oude kloosters, een rijke en veelbewogen geschiedenis, gastvrije mensen, verrukkelijk eten en heerlijke wijnen heeft te bieden. Wellicht dat oplettende Nederlanders opgepikt hebben dat er precies honderd jaar geleden een genocide op het Armeense volk door de Turken plaats vond, maar waarschijnlijk is dat het wel. Jammer, want het is een ontzettend fijn vakantieland. Reisgegevens

Periode:  1 t/m 16 augustus 2015
Soort reis:  wandelreis met korte trektocht
Organisatie:  SNP i.s.m. Seven Springs Tour
Accommodatie: hotel(letje)s, bij mensen thuis, tenten
Bezocht: Jerevan, Vanadzor, het Sevanmeer, Sisian, Tatev, het Uchtasargebergte, Djermuk, Garni
Weer: zeer droog, zeer zonnig en zeer warm (in Jerevan soms boven de 40 C)), maar in de bergen koeler ('s nachts tot rond het vriespunt)
Ikonisch beeld: een oud klooster met op de achtergrond de Ararat, de voor de Armeniërs heilige berg die
 van oudsher deel van Armenië uitmaakte, maar nu tot intens verdriet van de Armeniërs in Turkije ligt.

woensdag 12 augustus 2015

Boeken over boeken

Ik weet, beste lezers, dat de meeste van jullie dol zijn op 'boeken over boeken': romans of non-fictie waarin de liefde voor lezen en boeken in allerlei vormen expliciet en met groot enthousiasme wordt beleden. Hieronder heb ik - in alfabetische volgorde van schrijversnaam - de titels verzameld die ik onder deze noemer de afgelopen jaren heb besproken. Er zijn romans bij, memoires, essays, een hommage aan een schrijver, een hommage aan lezen in het algemeen en zelfs een hommage aan één boek.

Begrijpt je omgeving niet waarom je zo graag met boeken in de weer bent? Is er niemand met wie je uren kunt leuteren over je leesliefde? Grijp dan naar één van de boeken hieronder en je krijgt het gevoel dat je er een zielsverwant bij hebt.

donderdag 6 augustus 2015

Boeiende historische romans

De eerste zin van L.P. Hartley's prachtige sensitieve roman The Go-between zegt het perfect: "The past is a foreign country. They do things differently there". Het lezen van een historische roman is dus eigenlijk een vorm van leunstoelreizen: je reist terug in de tijd. Via de verbeelding herschept de schrijver een  moment uit het verleden, compleet met de hele toenmalige omgeving en de personages die haar bevolkten. Dompel je onder in een goede historische roman en je ziet, voelt, ruikt en hoort een voorbije periode. Kale feitjes en statistieken uit de geschiedenis worden fantasievol tot leven gebracht.

Maar een goede historische roman heeft veel meer te bieden dan alleen een gezellig uitje naar voorbije tijden. Net als bij reizen naar verre oorden, waardoor je je eigen land ineens in een heel ander licht kunt zien, plaatsen tripjes naar het verleden je eigen tijd in perspectief. Want een goede historische roman is impliciet ook altijd een duiding van de tijd waarin hij geschreven werd; hij wordt geïnspireerd door de huidige preoccupaties en biedt dus ook een onverwacht inzicht in de eigen tijd. Er wordt vanuit een ander standpunt naar actuele kwesties gekeken, die van alle tijden blijken te zijn. Je krijgt begrip voor andere denkwijzen, zelfs al zijn ze niet de jouwe.

donderdag 30 juli 2015

Het damesparadijs

Émile Zola,
The Ladies' Paradise (Frankrijk 1883)
Roman, 480 pp.
Oorspronkelijke titel: Au bonheur des dames
Nederlandse vertaling: Paradijs voor vrouwen (alleen tweedehands)
21 juli 2015


Mijn opa van moeders zijde (mijn geliefde Pake Andries) was een groot fan van Émile Zola. Hij schijnt de hele Rougon-Macquartserie gehad te hebben, maar bij de verhuizing naar het verpleeghuis, zo rond 1970, zijn al die prachtboeken weggeraakt. Vermoedelijk zijn ze als gevolg van een misverstand door de lieve hulpvaardige buren die niks met boeken hadden bij het oud papier gezet. Als dat niet was gebeurd, was ik vast veel eerder aan deze beroemde schrijver begonnen; nu heb ik onlangs pas mijn eerste Zola gelezen. Deze dus. De titel is niet heel erg bekend en hij is in Nederlandse vertaling alleen nog maar tweedehands te verkrijgen, maar dat is erg jammer, want ik vond dit een uitstekende en verrassend toegankelijke eerste kennismaking met Zola. En als bonus is het boek niet alleen verrassend toegankelijk, het is ook verrassend modern.

zondag 26 juli 2015

De laatste mens?

Marlen Haushofer,
De wand (Oostenrijk 1963)
Roman, 223 pp.
Vertaald uit het Duits door Ria van Hengel
19 juli 2015


Eigenlijk is er maar één hele grote gebeurtenis in deze roman en die doet er uiteindelijk niet toe. De rest gaat over het alledaagse overleven. Die grote gebeurtenis is wel een hele vreemde gebeurtenis. De verteller van dit boek (een weduwe van middelbare leeftijd met twee volwassen dochters) ontdekt tijdens een weekend in een jachthuis in de bergen dat het echtpaar dat haar vergezelt niet teruggekeerd is van een avondje in het café in het lager gelegen dorp. De vrouw gaat samen met hun hond op onderzoek uit en doet een uiterst verontrustende ontdekking. In de nacht is ze door een onzichtbare, doorzichtige wand afgesloten van de rest van de wereld, en daarachter is alles dood, versteend. De planten groeien er nog welig, het water van de beek stroomt er net zo lustig als aan haar kant van de wand, maar mens en dier zijn van het ene moment op het andere door de dood getroffen en verstijfd. Het zijn dingen geworden. Over de oorzaak van dit fenomeen worden we niks gewaar, want het doet er eigenlijk niet toe.

maandag 20 juli 2015

Go Set a Watchman: de satire

De eeuw is nog maar vijftien jaar oud en dit boek wordt nu al de literaire sensatie van de eeuw genoemd. Harper Lee schreef één van de bekendste en meest geliefde Amerikaanse romans ooit, maar gaf aan dat er na To Kill a Mocking Bird nooit weer een roman van haar hand zou verschijnen en trok zich terug uit de publiciteit.

Een onverwachte wending
Opwinding alom dus toen een tweede roman werd aangekondigd, die vorige week werd uitgebracht. Go Set a Watchman is een vervolg op TKaMB en speelt een jaar of twintig later, alhoewel het boek eerder werd geschreven dan TKaMB. Volgens de berichten was dit het boek dat oorspronkelijk aan de uitgever werd aangeboden, maar door hem niet goed genoeg werd bevonden. Op suggestie van de uitgever werkte Harper Lee echter één van de jeugdherinneringen van de hoofdpersoon uit tot een nieuwe roman, en voilà, daar hadden we TKaMB, dat een spectaculair succes zou blijken te zijn.

zondag 12 juli 2015

Het verhaal dat niet verteld mocht worden

Fethiye Çetin,
Het geheim van mijn grootmoeder (Turkije 2004).
Mémoires, 117 pp.
Vertaald uit het Turks door Hanneke van der Heijden
4 juli 2015


De schrijfster van dit non-fictie boek is advocate en mensenrechtenactiviste, maar daar gaat het boek niet over, alhoewel - indirect eigenlijk toch juist wel. Want als er iemand in haar leven was waarvan de mensenrechten op vreselijke wijze waren geschonden, dan was het Çetins grootmoeder wel. Alleen kwam ze daar pas vlak voor haar dood achter. Çetin, die een hele sterke band had met deze oude vrouw, wist niet beter dan dat de moeder van haar moeder Seher heette en net als de rest van de familie een Turkse moslim was. De waarheid bleek tot haar verbijstering heel anders te zijn. Ze was diep geschokt door wat haar oma had meegemaakt, vooral omdat het om een kwestie ging waar in Turkije nog steeds een enorm taboe op rust: die van de Armeense genocide van 1915.

Want grootmoeder bleek helemaal niet Seher te heten. Ze was in 1905 geboren in Oost-Turkije als Heranuş Gadarian, uit Armeense, christelijke ouders (een onderwijzersfamilie), maar was op negenjarige leeftijd geroofd, in het huishouden van een kinderloos Turks echtpaar opgenomen, daar van een nieuwe naam en godsdienst voorzien, uitgehuwelijkt aan een neef van de vrouw, en zag haar eigen ouders nooit meer terug. Het geheim van mijn grootmoeder is haar verhaal, een schokkend verhaal dat ze tegen het eind van haar lange leven in horten en stoten aan haar kleindochter vertelde.