Een proefschrift en een spookverhaal

A.N. Wilson,
A Jealous Ghost (GB 2005)
Novelle, 186 pp.
25 november 2009


Ik ben jammergenoeg te nuchter om me lekker de stuipen op het lijf te laten jagen door een spookverhaal. Enge films vind ik ook nooit echt eng. Toen Jaws in mijn middelbareschooltijd in de dorpsbios draaide, werd ik door mijn zusje vooruit gestuurd om hem eerst een keer zelf goed af te kijken en daarna gingen we met zijn tweeën, zodat ik haar kon waarschuwen wanneer het eng werd en ze haar ogen dicht moest doen. The Turn of the Screw van Henry James, over een gouvernante die bloedstollende dingen meemaakt met twee kinderen in een landhuis, bezorgde me ook niet echt de koude rillingen, maar misschien kwam dat mede omdat ik dat in juli 1983 las tijdens een liftvakantie door Engeland en een rugzak met trekkerstentje niet echt voor de juiste, huiveringwekkende sfeer zorgen. Waarschijnlijk had ik het in een oud landhuis moeten lezen, in het gezelschap van een onsympathieke huishoudster en twee moeilijke kinderen.

Dan doet de Amerikaanse Sallie, die in Londen aan een proefschrift over ... jawel, The Turn of the Screw van Henry James werkt, het beter. Om geld bij te verdienen reageert ze op een advertentie waarin een oppas voor de zomervakantie wordt gevraagd. De oorspronkelijk ingehuurde oppas, van een officieel nanny-bureau, heeft op het laatste moment afgezegd, de vader is wanhopig want hij moet voor zijn werk naar een paar weken naar Hong-Kong en Sallie wordt aangenomen, ondanks haar vrijwel gehele gebrek aan ervaring in de kinderverzorging.

>> Lees verder ...

De ondergang van een stelletje snobs

Molly Keane,
Good Behaviour (Ierland 1981)
Roman, 245 pp.
22 november 2009


Als wij kennis maken met ik-persoon Aroon St. Charles is zij 57 en zijn wij er nog net getuige van hoe ze met een konijnen-mousse haar hoogbejaarde moeder de dood injaagt. Wat voor monster is deze Aroon wel niet om een hulpeloos oud vrouwtje zo te behandelen? En hoe komt het dat deze aristocratische Anglo-Ierse dames niet meer op hun landgoed maar in een klein huisje bij de haven wonen? Aroon vraagt zich het ook af en blikt terug op haar jeugd, die even voor de Eerste Wereldoorlog begon.

Toen was alles anders. Aroon en haar broertje wonen aan het begin van de twintigste eeuw op het landgoed Temple Alice, met een rokkenjagende vader die leeft voor de jacht en zijn paarden en honden - de standaard Engelse aristocraat derhalve - en een altijd elegante moeder. Het uiten van emoties is not done in deze kringen. Wat de St. Charles-familie ook overkomt, the stiff upper lip gaat nooit verloren. Of zoals Aroon zegt over de jachtpartijen die ze herhaaldelijk bijwoont:

It was all a stylish performance; nothing personal, no boastfulness, or only in a very sidelong way, never a heart-warming admission of cowardice, or hatred of a horse. (p. 80)

>> Lees verder ...

Wat hersens ter grootte van een walnut kunnen

Irene M. Pepperberg, Alex & Me: How a Scientist and a Parrot Uncovered a Hidden Wordl of Animal Intelligence - and Formed a Deep Bond in the Process (VS 2008)
Mémoires, cognitieve psychologie, 226 pp.
15 november 2009


Toen Alex onverwacht en veel te vroeg overleed werd daar onmiddellijk aandacht aan besteed door CNN, The New York Times, Time Magazine en nog veel meer nationale media in de Amerikaanse pers. Want Alex was een ster. Alex was ook een papegaai - eentje die beroemd was geworden omdat hij tot ieders verbazing veel meer kon dan slechts napraten, maar feilloos kleuren, vormen, en materialen kon benoemen en zelfs tot zes kon tellen.

>> Lees verder ...

Een roman als een onderhoudende tv-film

Jonathan Tropper,
How to Talk to a Widower (VS 2007)
Roman, 341 pp.
12 november 2009


Het leven was zo mooi voor de 28-jarige Doug: getrouwd met zijn grote liefde, die weliswaar 11 jaar ouder was en een puberzoon had, maar nog altijd de vrouw van zijn leven was. Toen stortte het vliegtuig waar Hailey in zat neer en Dougs leven stortte in. Een jaar later probeert hij de dag door te komen met grote hoeveelheden whiskey, wordt hij lastig gevallen door Hailey's niet-deugende zoon Russ die niet bij zijn eigen vader wil wonen, en probeert hij medelijdende buren en familieleden op afstand te houden door zo bot mogelijk te doen. Zelfs de arme konijnen op zijn gazon moeten het ontgelden, wat een ontploffende gsm tot gevolg heeft.

>> Lees verder ...

De muziek van de Aarde

Mari Strachan,
The Earth Hums in B Flat (GB 2009)
Roman, 327 pp.
2 november 2009


Gwenni kan vliegen. Tenminste in haar slaap. Vroeger kon ze het ook overdag, maar dat lukt nu niet meer, hoe hard ze het ook probeert. Gwenni is een aanvallige en aandoenlijke twaalfjarige die in de jaren vijftig opgroeit in een klein plaatsje in Wales met een moeilijke moeder, een rotzus, een schat van een vader en een kat die John Morris heet. Voor Gwenni is de hele wereld begeesterd - tot en met de poster van Buddy Holly op haar slaapkamer toe, met als gevolg dat ze zich altijd onder de dekens moet uitkleden, want anders ziet Buddy haar bloot. De siermokken in de huiskamer volgen geïnteresserd alles wat er zich daar afspeelt, in de afbladderende verf in de bijkeuken zitten enge gezichten, het vossenbontje van mevrouw Llewllyn Pugh knipoogt tegen Gwenni in de kerk en de aarde neuriet.

>> Lees verder ...

Moord in het klooster

C.J. Sansom,
Dissolution (GB 2003)
Roman, 443 pp.
26 oktober 2009


In veel opzichten is dit een standaardmisdaadverhaal, met al de cliché-ingrediënten. Het begint met één moord, waarna er prompt meerdere volgen; de speurneus is een tobberige alleenstaande man van middelbare leeftijd met een sidekick die in veel opzichten zijn tegendeel is; iedereen is verdacht, de moord heeft plaatsgevonden in een afgesloten ruimte, en aan het eind is er een spannende achtervolgingsscène en komt er een keurige ontknoping met natuurlijk een onverwachte moordenaar.

De setting is echter verre van standaard en dat maakt dit een interessantere leeservaring dan alweer een misdaad rond zo'n gescheiden rechercheur met een drankprobleem. Dit verhaal speelt namelijk in het Engeland van 1537, waar Hendrik VIII druk bezig is de kloosters op te doeken en het katholicisme uit te roeien. Anne Boleyn is nog niet zo lang geleden onthoofd en in het land heerst een bijna Stalinistische sfeer van angst en staatsterreur. Regisseur van dit alles is Thomas Cromwell (de hoofdpersoon van Hilary Mantels Wolf Hall, dat onlangs de Man Booker Prize won), die onder andere een legertje juristen in dienst heeft om er voor te zorgen dat de kloosters dicht gaan, de monniken met pensioen worden gestuurd, het personeel de straat op wordt gezet en de landerijen en gebouwen eigendom worden van de staat.

>> Lees verder ...

Kunst, literatuur, het leven en Proust

Alain de Botton,
How Proust Can Change Your Life (GB 1997)
Filosofie, letterkunde 215 pp.
25 oktober 2009


Hoe is het toch mogelijk dat De Botton helemaal naar Groningen moest komen, voordat ik eindelijk eens iets van hem ging lezen? Dit boek is al 12 jaar uit en nu pas kwam ik op het idee om er aan te beginnen. Enfin, zoals wij Friezen zeggen: better let dan net. Het komt natuurlijk omdat in de meeste gevallen "populair" (wat De B. zonder meer is) vaak hetzelfde is als "popie", en "popie" niet mijn genre is. Gelukkig is dit zo'n uitzondering die de regel bevestigt. Het boek is populair maar niet popie.

How Proust Can Change Your Life is een volstrekt unieke en onwaarschijnlijk klinkende combi van literatuurkritiek, biografie, zelfhulpgids en filosofie, gebracht met veel gevoel voor humor en ironie. De humor en de speelsheid zijn trouwens bedrieglijk en ik werd er zelf ook even door misleid, totdat ik me realiseerde dat De Botton onder al die lichtvoetigheid warempel intelligente inzichten verborg. De ontdekking daarvan maakte dit boek zo'n plezier dat ik het met een permanente glimlach op mijn gezicht heb zitten lezen en er niet al te snel door heen ben gesneld: steeds een klein stukje, bewust genieten, en dan weer terug op de plank. Een beetje zoals normale mensen met een doos exquise bonbons omgaan (ik niet, ik vreet alle bonbons achterelkaar op, maar daar ben ik dan ook een chocoholic voor).

>> Lees verder ...