zondag 27 juli 2014

Op reis in een roman

Ook als je thuis bent, kun je de hele wereld afreizen. Boeken nemen je overal mee naar toe, zonder de ongemakken van vakantiefiles, vertraagde vluchten en smerige hotels. Neem eens een kijkje in de onderstaande, weinig bezochte verre landen en laat je verrassen door deze prachtige romans.
En mocht je liever een non-fictie reisverhaal lezen, dan kun je deze lijst met aanbevelingen bekijken die ik vijf jaar terug opstelde.


Azerbeidzjan
Kurban Said,
Ali and Nino (Azerbeidzjan/Oostenrijk 1937)

Roman, 237 pp.
Nederlandse titel: Ali en Nino
4 maart 2009


Eigenlijk heb ik helemaal niets gemeen met Ali, de ik-figuur van deze roman. Ali is geen slecht mens, maar hij is wel heel nadrukkelijk een product van zijn tijd, zijn omgeving, zijn godsdienst en zijn klasse, dat wil zeggen een jongeman geboren in de negentiende eeuw in Azerbeidzjan en een moslim uit een schatrijke aristocratische familie. Hij houdt er zoals te verwachten ongelooflijk politiek-incorrecte ideeën over vrouwen op na, ziet de Aziatische moslimcultuur als superieur aan de rest van de wereld, haalt zijn eindexamen dankzij het geld van zijn vader en ziet vechten en en moorden en sterven voor Azerbeidzjan als het hoogste ideaal. En toch. Toch werd ik zo gegrepen door dit verhaal, dat ik ademloos in een steeds wildere rit meegesleurd werd door de straten van Bakoe, de woestijnen van Azerbeidzjan, de parken van Tblisi, de bergen van Daghestan en een haremtuin in Teheran, om uiteindelijk buiten adem neer te ploffen bij het einde van een land, van een tijdperk en van een leven. Wat een verhaal! Lees verder...


Bangla Desh
Tahmima Anam,
The Good Muslim (Bangla Desh 2011)
Roman, 304 pp.
Nederlandse titel: Een deugdzaam man
11 juni 2014


Bangla Desh 1971: destijds was dat voor mij in de eerste plaats de hitsingle van George Harrison en het liefdadigheidsconcert dat erbij hoorde. Vooral daardoor wist ik dat er in Oost-Pakistan (zoals het tot dan heette omdat het samen met West-Pakistan één land vormde) een ellendige bevrijdingsoorlog was uitgebroken en dat daar sprake was van een enorme humanitaire ramp. Vanuit mijn veilige, beschermde Nederlandse leventje kon ik me daar eerlijk gezegd niet zoveel bij voorstellen, behalve dat het heel erg moest zijn. Dankzij dit prachtige en ambitieuze boek ben ik nu een stuk wijzer geworden. Het speelt in de jaren 80, maar de personages zijn gevormd door de onafhankelijkheidsoorlog, en 1971 is nog lang niet voorbij. Lees verder...

Georgië
Nicholas Tchkotoua
Timeless: A love story from the Caucasus Mountains (Georgië1949)
Roman, 192 pp.
Nederlandse titel: Oneindig
27 februari 2011


Toen ik in 2007 besloot een trektocht te gaan maken door de bergen van Georgië wist ik zo goed als niks van het land: het lag in de Kaukasus, het had bijna de hele twintigste eeuw deel uitgemaakt van de Sovjet-Unie, Stalin kwam er vandaan en dat was het zo ongeveer. De werkelijkheid was een zeer aangename verrassing. Het land was een fascinerende mengeling van Europa en Azië, hoofdstad Tblisi was druk bezig de Sovjetperiode van zich af te schudden en te veranderen in de mooie kosmopolitische stad die het 100 jaar geleden nog was, de bevolking hield er een Mediterraan aandoende levensstijl op na met veel zelfverbouwde wijn en verrukkelijk eten, maar was aan de andere kant ook dol op Perzische poëzie, en in de bergen doemden overal middeleeuwse torens en versterkte dorpen op die zo uit The Lord of the Rings hadden kunnen komen. Kortom: ik was betoverd. Lees verder...

Kyrgyzstan
Tsjingiz Aitmatov,
Afscheid van Goelsarý (Kirgistan 1980)
Roman, 310 pp.
7 juli 2008


Begin juni kwam ik er achter dat mijn wandelreis naar Mali niet doorging en besloot ik onverwacht om naar Kirgistan af te reizen, een buurland van Oezbekistan en Tadzjikistan waar ik in 1996 was geweest. Even later las ik dat ik Kirgistans beroemdste auteur Tsjingiz Ajtmatov (ook wel: Chingiz Aitmatov) was overleden en plotseling realiseerde ik me dat ik een boek van hem in de kast had staan, dat ik precies 10 jaar eerder in de opruiming had gekocht. Dat moest dus mee op reis. Het leek me eerlijk gezegd een beetje zo'n moeizaam Sovjetboek (somber, gedoe over politiek, armoe) en in zekere zin is het dat wel, maar het is ook verrassend goed en aangrijpend. Hoofdpersonen zijn de herder Tanabaj en het paard Goelsary, een telganger. Tanabaj was ooit een idealistische en onverzettelijke communist en Goelsarý, eens een beroemd renpaard, leefde als jong veulen een verrukkelijke zomer lang in vrijheid met zijn kudde in de bergen. Nu is Tanabaj een oude man en Goelsarý is een stervend karrenpaard dat vele meesters heeft gekend. Lees verder...


Maleisië
Tan Twan Eng,
The Garden of Evening Mists (Maleisië 2012)
Nederlandse titel: De tuin van de avondnevel
Roman, 352 pp.
16 juli 2013


Het begint als een sprookje. "On a mountain above the clouds once lived a man who had been the gardener of the Emperor of Japan." Maar net als in alle sprookjes zijn het kwaad en het duister niet ver weg. Want verteller Yun Ling is de enige overlevende van een Jappenkamp, waar ze met een mismaakte hand en zonder haar zuster uit kwam. Over wat er precies gebeurd is, laat ze weinig los, maar zes jaar later, in 1951, wil ze een Japanse tuin aanleggen ter nagedachtenis aan haar zuster. Haar zuster was namelijk betoverd door de tuinen van Kyoto; bovendien was de enige manier voor de twee jonge vrouwen om tijdens de oorlog even aan de verschrikkingen van het leven in het kamp te ontsnappen het in gedachten aanleggen van een Japanse tuin. Lees verder...

Mauretanië
Nathacha Appanah
The Last Brother (Mauritius 2007)
Roman, 216 p.
Vertaald uit het Frans door Geoffrey Strachan
Nederlandse titel: De laatste broer
19 mei 2011


Tweede wereldoorlog, kleine kinderen, Joden - het is bijna een geheid recept voor alweer een tranentrekker over de holocaust, en toch slaagt Nathacha Appanah erin nog iets nieuws toe te voegen aan de literatuur daarover. Want wie weet dat er in de oorlog een heel schip met Joden gevangen werd gezet op Mauritius, dat eilandje middenin de Indische Oceaan? Ik niet. En de hoofdpersoon, destijds een straatarm jongetje van een jaar of negen ook niet. Raj is de middelste zoon van een arbeider op een plantage. Het gezin heeft net genoeg om te overleven, maar dat geldt ook voor de andere gezinnen in het dorpje. De vader van Raj verdrinkt een groot deel van zijn geld en leeft de frustraties over zijn leven in de marge van het bestaan met geweld uit uit op zijn vrouw en kinderen, maar Raj weet van geen ander bestaan. Lees verder...


Sierra Leone
Aminatta Forna,
Ancestor Stones (Sierra Leone, 2006)
Roman, 317 pp.
Nederlandse titel: Maanschaduw
12 december 2012


Dit boek bestaat uit verhalen, maar het is nadrukkelijk géén korteverhalenbundel. Het zijn de verhalen die Abie van haar vier tantes hoort, als ze na een lange afwezigheid weer terug is in het Afrikaanse land waar ze opgroeide. De verhalen schetsen het leven van deze vier vrouwen; en de levens van de vier vrouwen vertellen indirect het verhaal van Sierra Leone in de twintigste eeuw, als een vorm van oral history. Het is niet één samenhangend en doorlopend verhaal, maar een scènisch verhaal, met vier sprekende fragmenten uit het leven van elke tante. Elk fragment is prachtig verteld, maar het is uiteindelijk de lezer die in dit mozaïek een zekere lijn moet aanbrengen. Dat vergt de nodige concentratie, maar die concentratie loont, want aan het eind ontvouwt zich een schitterend en indringend beeld van binnenuit van de levens van Westafrikaanse vrouwen die geen rechtstreekse rol speelden in de veelbewogen geschiedenis van hun land, maar er wel door werden gevormd - zoals dat voor bijna iedereen onder ons geldt. Wij maken zelden de geschiedenis, maar zij maakt ons wel. Lees verder...

Zuid-Korea
Kyun-Sook Shin,
Please Look After Mom (Zuid-Korea 2008)
Roman, 256 pp.
Vertaald uit het Koreaans door Chi-Young Kim
Nederlandse titel: Waar is onze moeder?
2 april 2012


Op een dag gebeurt er iets ergs en iets raadselachtigs: de bejaarde ouders van een viertal broers en zusters uit Seoul arriveren van het platteland in de stad voor een bezoek aan hun kinderen en daar raakt vader op het drukke station onverhoeds moeder kwijt. Het ene moment liep ze nog vlak achter hem en het volgende moment is ze verdwenen in de menigte - nergens, maar dan ook nergens is ze meer te vinden. Is dit een mysterie, een spannend boek? Nee, het is iets heel anders: een herbezinning van de vader en de kinderen op de rol die de oude vrouw in hun leven heeft gespeeld en het schokkende besef dat ze alles wat ze voor hen heeft gedaan altijd voor vanzelfsprekend hebben aangenomen. Het boek is een enorme bestseller in zowel Korea als daarbuiten en won nog niet zo lang geleden de Man Asian Literary Prize. Lees verder...

PS Aarzel om niet om je eigen commentaar toe te voegen. Ik stel het zeer op prijs als mensen de moeite nemen om reacties of aanvullingen te plaatsen! Heb je een boek besproken op je eigen blog? Plaats dan s.v.p. een link bij de reacties.

woensdag 16 juli 2014

Voor de leeuwen

Peter Allison, Whatever You Do, Don't Run: 
My Adventures as a Botswana Safari Guide (Australië 2007)
Reisverhaal, 272 pp.
Nederlandse titel: Voor de leeuwen! belevenissen van een safarigids
16 juli 2014


Moet je er niet aan denken om naar de Afrikaanse rimboe te gaan? Ben je er heilig van overtuigd dat het daar een hele enge bedoening is? Vind je mensen die daar heen reizen gestoord? Maar smul je wel stiekem vanuit je luie stoel van de gevaarlijke dingen die hen daar allemaal overkomen? Dan is dit echt wat voor jou. Griezelen en leedvermaak gegarandeerd. Peter Allison kwam als jonge Australische waaghals in het Afrikaanse safariwezen terecht en heeft daar een onderhoudend boek over geschreven dat zoveel succes had dat het in het Nederlands is vertaald en twee opvolgers heeft gekregen.

Als ik nu op het punt stond om voor het eerst op safarireis te gaan, zou ik na lezing van dit boek flink de zenuwen hebben, maar gelukkig weet ik uit ervaring dat de avonturen die Allison hier beschrijft niet echt representatief zijn voor het gemiddelde safaritripje. In werkelijkheid zijn ze zelden zo sensationeel - en ook lang niet zo grappig trouwens. Dat is wel logisch, want de schrijver heeft natuurlijk alleen de hoogte- en dieptepunten uit zijn jaren in de Okavango Delta eruit gepikt en die aaneen geschakeld.

zondag 13 juli 2014

Nergens een normaal gezin te bekennen

Lissa Evans,
Spencer's List (GB 2002)
Roman, 336 pp.
Niet in het Nederlands vertaald
21 juni 2014


Hoe zou je het vinden om als erfgenaam van je ex-geliefde een terrarium met een kameleon, een schildpad, een knoeperd van een spin en een kolonie slakken te ontvangen ('wees lief voor ze')? En een lijst met af te werken toeristische attracties in Londen? Spencer, arts-assistent en goeierd, ontfermt zich met matig succes over het terrarium van zijn grote liefde Mark en gaat methodisch de voorgeschreven attracties afwerken. Zijn goede vriendin Fern houdt er een iets minder onorthodox huishouden op na: ze heeft samen met haar broer een huis gekocht, omdat ze zich anders geen koophuis in Londen kan veroorloven, maar krijgt zo haar twijfels, als (a) blijkt dat het opknappertje op diverse plekken eigenlijk op instorten staat en (b) broerlief tot ieders verbazing een vriendin krijgt, die met haar neurotische aanwezigheid de stoere Fern ernstig op de zenuwen werkt. Vergeleken daarbij is het gezin van buurvrouw Iris eigenlijk heel normaal: een éénoudergezin van een moeder met een jongenstweeling die ze 17 jaar geleden heeft opgedaan in de VS, na een kort avontuurtje met een medestudent die van niks weet. Maar zij heeft ook haar problemen. Haar bejaarde vader is eenzaam na de dood van haar moeder en Iris ervaart de telefoontjes met de beste man steeds meer als een drukkende plicht. Ze schiet echter pas serieus in de stress als het erop lijkt dat hij een vriendin heeft - en wat nog erger is, seks!

zondag 6 juli 2014

Hoe wordt iemand fundamentalist?

Tahmima Anam,
The Good Muslim (Bangla Desh 2011)
Roman, 304 pp.
Nederlandse titel: Een deugdzaam man
11 juni 2014


Bangla Desh 1971: destijds was dat voor mij in de eerste plaats de hitsingle van George Harrison en het liefdadigheidsconcert dat erbij hoorde. Vooral daardoor wist ik dat er in Oost-Pakistan (zoals het tot dan heette omdat het samen met West-Pakistan één land vormde) een ellendige bevrijdingsoorlog was uitgebroken en dat daar sprake was van een enorme humanitaire ramp. Vanuit mijn veilige, beschermde Nederlandse leventje kon ik me daar eerlijk gezegd niet zoveel bij voorstellen, behalve dat het heel erg moest zijn. Dankzij dit prachtige en ambitieuze boek ben ik nu een stuk wijzer geworden. Het speelt in de jaren 80, maar de personages zijn gevormd door de onafhankelijkheidsoorlog, en 1971 is nog lang niet voorbij.

We schrijven 1984 en Maya keert terug naar haar het huis van haar moeder in de hoofdstad Dhaka. Jaren geleden heeft ze plotseling haar biezen gepakt om als arts te gaan werken in een uithoek van het land, maar ze heeft gehoord dat haar schoonzuster is overleden en hoopt nu stiekem dat ze haar broer Sohail weer terug zal krijgen. Ooit hadden de twee een hele sterke band, maar toen Sohail in 1972 getraumatiseerd uit de oorlog terugkwam, was hij een ander mens geworden, die niet over zijn ervaringen kon of wilde praten. "There was a time when she would know, from the way he glanced at her, or the shape of his lips when he spoke, exactly what he was thinking. But he had learned to disappear within himself, and his face told her nothing." Toen hij uiteindelijk met de fanatiek islamitische Silvi trouwde, kon Maya het niet langer aanzien en ontvluchtte ze het huis van haar moeder.

woensdag 2 juli 2014

De onbekende klokkenluider

Robert Harris,
An Officer and a Spy (GB 2013)
Roman, 624 pp.
Nederlandse titel: De officier
29 juni 2014


Vermoedelijk zal iedereen wel eens van de Dreyfys-affaire hebben gehoord. Ook Émile Zola's beroemde krantenartikel J'accuse, dat het begin van het einde van de beruchtste rechterlijke dwaling aller tijden inluidde, zal bij de meesten wel bekend zijn. Alfred Dreyfus was een officier in het Franse leger die eind negentiende eeuw volkomen ten onrechte van spionage werd beschuldigd en als straf de rest van zijn leven in eenzaamheid en onder gruwelijke omstandigheden op een piepklein eilandje voor de Zuidamerikaanse kust moest doorbrengen.

Waarom het Franse leger zo lang en hardnekkig bleef volhouden dat Dreyfus schuldig was, zelfs toen zijn onschuld allang vast stond? Hij was een Jood. Meer was het niet. In het toenmalige fanatiek antisemitische klimaat viel het onrecht dat zo'n onbelangrijk iemand was aangedaan volledig in het niet bij het belang van het Franse leger om de gelederen gesloten te houden. Bovendien was het na de militaire vernedering door Duitsland uit 1870 een mooie gelegenheid om wraak te nemen op de Duitsers voor wie Dreyfus gespioneerd zou hebben. We weten dat gelukkig niet iedereen zich op liet hitsen door racistische onderbuikgevoelens. Prominente schrijvers als Émile Zola, Marcel Proust en Anatole France, en diverse intellectuelen, journalisten en linkse politici namen het op voor Dreyfus. Maar de waarheid was nooit aan het licht gekomen zonder één vasthoudende en rechtschapen militair wiens naam nu bijna niemand meer kent: Georges Picquart.

zondag 29 juni 2014

Stilte als wapen

A.S.A. Harrison,
The Silent Wife (Canada 2013)
Roman, 326 pp.
(Nog?) niet in het Nederlands vertaald
30 mei 2014


Dit boek werd vorig jaar in de markt gezet als 'de nieuwe Gone Girl', maar dat is niet alleen flauw, maar ook onterecht. Natuurlijk zijn er wel overeenkomsten: hoofdpersonen zijn een man en een vrouw met een ontsporende relatie, het verhaal wordt afwisselend vanuit haar respectievelijk zijn gezichtspunt verteld en het bevat thrillerelementen. Maar daar houdt de gelijkenis wel zo'n beetje op. Het heeft niet de adembenemende plotwendingen van Gone Girl, niet die bij vlagen bloedstollende spanning en ook niet twee van de onbetrouwbaarste vertellers ooit. Het boek is een stuk bedachtzamer en rustiger en traceert de definitieve ontmanteling van de relatie van een psychologe en een bouwer, die waarschijnlijk vanaf het begin was gedoemd om te mislukken.

Jodi en Todd hebben, nadat de heftige verliefdheid over was, genoegen genomen met een relatie die verre van perfect is, maar allebei toch de nodige voldoening lijkt te schenken. Jodi heeft het voordeel van financiële zekerheid en een schitterend appartement met uitzicht over het meer, en Todd heeft het voordeel van een vrouw die een oogje dicht knijpt bij zijn avontuurtjes en 's avonds het eten klaar heeft. Niet dat Jodi enkel huisvrouw is. Ze is afgestudeerd psychologe, maar hoeft dankzij Todds succesvolle bouwbedrijf maar halve dagen in haar praktijk aan huis te werken. Kinderen zijn er niet, officieel getrouwd zijn ze ook niet, maar allebei zijn ze tevreden genoeg om zo door te gaan - denken ze. Want dat het gigantisch mis zal gaan, is duidelijk. De auteur waarschuwt ons al meteen op de eerste pagina : "her [Jodi''s] notions about who she is and how she ought to conduct herself are far less stable than she supposes, given that a few short months are all it will take to make a killer out of her."

zondag 22 juni 2014

Grote goden

N.K. Jemisin,
The Hundred Thousand Kingdoms (VS 2010)
Roman, 425 pp.
Niet in het Nederlands vertaald
22 mei 2014


Bloggers die ik goed ken, hebben zo nu en dan van die boeken die ik nooit-van-z'n-lang-zal-ze-leven uit mezelf zou lezen, maar die ik, dankzij hun aanbeveling, toch voorzichtig eens bekijk en die vervolgens een regelrechte hit blijken te zijn. Dat gold voor The Game of Thrones-serie en dat geldt zeker voor dit boek, dat werd aangeprezen door Joke. Een boek waarin levende goden een serieuze hoofdrol spelen zou me normaal gesproken mijn neus doen optrekken. Lachwekkende kitsch! Maar Joke was er razend enthousiast over, liet weten dat dit het soort boek was waar je volledig in kon verdwijnen, net als vroeger toen je nog jong was, en dat is een argument waar ik nogal gevoelig voor ben. En ze had gelijk. Binnen de kortste keren slokte het verhaal me voor de volle 100% procent op en wist ik amper nog wat er om me heen gebeurde. Toen ik het uit had, had ik een beetje heimwee.

vrijdag 13 juni 2014

Een hernieuwde kennismaking

George Eliot,
Middlemarch: A Study of Provincial Life (1871-2)
Roman, 743 pp.
Gratis te downloaden als e-boek (hier)
In het Nederlands verkrijgbaar als Middlemarch
3 juni 2014 (herlezen)


We smullen allemaal van kostuumdrama. Als de BBC weer eens een negentiende-eeuwse klassieker heeft bewerkt tot een oogstrelende en pakkende tv-serie zitten we genietend voor de buis. Maar zo'n dikke pil lezen.... Dat is toch wat anders. Het taalgebruik is 'raar' en we zijn er stiekem van overtuigd dat het boek, in tegenstelling tot de tv-serie, niet alleen traag maar vooral moeilijk is. Trager is het zeker, maar dat geldt zo ongeveer voor alle originelen die voor de buis of het witte doek zijn bewerkt. Er is flink geschrapt, en er zijn beschrijvingen, bijfiguren en gebeurtenissen weggelaten, omdat zo'n productie anders niet alleen veel te duur wordt, maar ook de aandacht van de ongeduldige kijker te gemakkelijk af gaat dwalen. Maar moeilijk? Toegegeven, het taalgebruik is inderdaad even wennen, maar verder valt het met dat 'moeilijk' in de meeste gevallen nogal mee.