zondag 19 april 2015

Ondergang en weemoed

Joseph Roth,
Radetzky March (Oostenrijk 1932)
Roman, 352 pp.
Uit het Duits vertaald in het Engels door Joachim Neugroschel
Nederlandse titel: Radetzkymars
30 maart 2015


Eén van de lezers op Amazon boort dit boek de grond in, omdat het over drie generaties 'emotionally retarded military men' gaat. Daar gaat het inderdaad over, alleen begrijpt deze persoon niet dat die emotionele achtergeblevenheid juist één van de punten is die deze roman probeert te maken. Het kan daarmee nooit een diskwalificatie zijn, evenmin als het feit dat het niet bepaald een vlot en fleurig verhaal is, maar een uitgesproken droevige roman, die de zwanenzang vormt van het ondergaande Oostenrijks-Hongaarse rijk. Omdat Radetzkymars zo droef en weemoedig is, vond ik het geen gemakkelijk boek, maar ook dat mag geen reden zijn om het af te doen als een niet-geslaagde literaire creatie. Integendeel, het is een indrukwekkend en belangrijk boek dat met recht de status van klassieker heeft.

Als de roman opent, tijdens de slag bij Solferino in 1859, lijkt de dubbelmonarchie nog springlevend en vitaal. Een jonge Sloveen van eenvoudige plattelandskomaf redt door toeval op het slagveld de Oostenrijk keizer Franz Joseph van de dood. Hiervoor wordt hij rijkelijk beloond, en zo wordt onderofficier Joseph Trotta voortaan Baron von Trotta und Sipolje, compleet met landgoed. Hij komt tot zijn eigen ontzetting zelfs in de geschiedenisboekjes te staan en krijgt de bijnaam 'De Held van Solferino'. Zijn zoon wordt een plichtsgetrouwe staatsdienaar die alles voor het rijk over heeft en deze krijgt op zijn beurt ook een zoon, die net als de inmiddels mythische grootvader het leger in gaat.

woensdag 15 april 2015

Dolle pret

D.K. Mok,
The Other Tree (Australië 2014)
Roman, 400 pp.
Niet in het Nederlands vertaald
29 maart 2015


Ik kan me met geen mogelijkheid herinneren waar ik de aanbeveling voor dit boek heb opgedaan, maar die zal er ongetwijfeld op neer zijn gekomen dat het dolle pret is - want dat is het. D.K. Mok heeft een flinke portie Indiana Jones genomen, de glamour eruit gehaald, er een vette knipoog naar Dan Brown ingestopt, aan dit mixje een dosis intelligente humor toegevoegd, en ze heeft het geheel tenslotte voorzien van een luchthartige onverschilligheid jegens onwaarschijnlijke verhaalelelementen. Mok fantaseert er vrolijk op los en komt ermee weg omdat ze een duo van geslaagde hoofdrolspelers heeft gecreëerd.

Chris is vier jaar geleden afgestudeerd in de cryptobotanica (de wetenschap van misschien bestaande planten), maar komt niet aan de bak en houdt zich nu in leven met een baantje in de universiteitsbibliotheek. Priester Luke (door zijn ouders niet genoemd naar de evangelist, maar naar Luke Skywalker uit Star Wars) verkeert in een ernstige geloofscrisis, en is spiritueel raadsman aan de universiteit geworden, omdat hij daar moeilijke vragen kan afdoen met een verwijzing naar de FAQs op zijn website.

vrijdag 10 april 2015

Een middeleeuwse toerist achterna

Tim Mackintosh-Smith, Travels With a Tangerine: A Journey in the Footnotes of Ibn Battutah (GB 2001)
Reisverhaal, 236 pp.
Nederlandse titel: Reizen in de voetnoten van Ibn Batttoeta 
5 april 2015


Ibn Battoeta uit Tanger was een dertiende-eeuwse Marokkaan die in de veertiende eeuw uit pure nieuwsgierigheid en reislust zowat de hele toenmalige Islamitische wereld afreisde. Zoals de meeste middeleeuwse toeristen (christenen én moslims) had hij in zijn keuze van trekpleisters een voorliefde voor de graven van heiligen, maar het boek dat hij 20 jaar na dato schreef, vertelt ook (misschien wel vooral) over zijn ontmoetingen met de mensen in al die verre landen, en daarnaast over gebouwen, uitheemse gewoontes, vreemd eten, kortom al die zaken die ook de hedendaagse reisverhalenschrijver nog steeds graag oplepelt. De Britse Tim Mackintosh-Smith is een zeer erudiete arabist die al jaren in Jemen woont en gefascineerd is door deze reisverhalen. In 1997 besluit hij om de reizen van IB (zoals hij Ibn Battoeta's naam voor het gemak afkort) over te doen om te kijken wat er nog over is van de wereld die deze middeleeuwer beschreef.

maandag 6 april 2015

De passant

Takashi Hiraide,
De kat (Japan 2003)
Novelle, 158 pp.
Vertaald uit het Japans door Luk Van Haute
5 april 2015


Zoals trouwe bezoekers van mijn blog weten, is mijn aanvallige huisgenoot M. Schootstra-Spinstra ('Mauro' voor intimi) niet echt een groot lezer. Maar een enkele keer is er een boek dat hem opvalt, en dan dwingt hij me om het aan te schaffen. Ja, zo zijn de verhoudingen hier. Dat aanschaffen doe ik niet echt met tegenzin, trouwens, want het is reuze gezellig om samen een boek te lezen en te bespreken (zoals hier en hier). Onlangs kwam Mauro op de bestsellerlijsten dit Japanse boekje tegen en hij bleef net zo lang doorzeuren tot ik het gekocht had. Mauro had er hoge verwachtingen van: De kat, dat ging vast over hemzelf! We zullen zien. Hier is Mauro's weloverwogen en doorwrochte recensie.

vrijdag 3 april 2015

Zwarte gaten

Paula Hawkins,
The Girl on the Train (GB 2015)
Roman, 320 pp.
Nederlandse titel: Het meisje in de trein
29 maart 2015


Debuterende Britse auteur Paula Hawkins heeft duidelijk een uitstekende neus voor hoe je een hedendaagse bestseller schrijft. Alle elementen die momenteel razend populair zijn in het genre van de psychologische thriller zitten er in: de extreem onbetrouwbare verteller, huwelijken die niet zijn wat ze lijken, een hoofdpersoon met ernstige geheugenproblemen, en een 'girl' in de titel in navolging van Gillian Flynns enorme succes Gone Girl. Zonder dat voorbeeld weet ik zeker dat het boek The Woman on the Train had geheten, want hoofdpersoon Rachel is allang de dertig gepasseerd en echt geen meisje meer. In ieder geval heeft het allemaal uitstekend gewerkt, want The Girl on the Train voert momenteel de bestsellerlijst van The New York Times aan, wat een hele prestatie is voor een Brits boek. Is deze roman nu alleen maar hype en tweedehands gebakken lucht? Nee hoor, het is een prima thriller die ik met plezier heb gelezen.

zondag 29 maart 2015

Tussen goed en kwaad

Philippe Claudel,
Grijze zielen (Frankrijk 2003)
Roman, 253 pp.
Vertaald uit het Frans door Manik Sarkar
6 maart 2015


'Verontrustend' is misschien nog wel de beste karakteristiek voor deze roman. Maar 'schitterend geschreven' en 'indringend' zijn even goed van toepassing. Het grijs uit de titel slaat op morele ambiguïteit: pure slechtheid in de mens bestaat niet, evenmin als pure goedheid. Maar alhoewel de verteller dit zelf naar voren brengt, spreekt hij zich in zijn verhaal tegen. Want de rechter in het boek, de arrogante volgevreten Mierck, heeft werkelijk geen enkele positieve eigenschap, terwijl de dodelijke slachtoffers in het verhaal, een klein meisje van tien en een jonge onderwijzeres, niets dan goedheid en licht zijn. Hoe zit dat dan?

dinsdag 17 maart 2015

Een boekblog uit 1973

Vorige week ben ik als een wervelwind door het huis getrokken. Eindelijk moesten al die stapels papieren eens geordend en opgeschoond worden en ik zou niet rusten voor het allerlaatste stuk papier eindelijk keurig op zijn plek lag. Wonderlijk genoeg kon ik tot nu toe altijd wel vinden wat ik nodig had (vaak na een hele tijd spitten, dat wel), maar ik kon het al een tijd niet meer aanzien en ineens moest het gebeuren: het grote opruimen. Dus hangmappensystemen en ladenblokjes gekocht en vooral heel veel dozen vol oud papier weggekieperd. En wat kwam ik tot mijn grote verrassing in één van de stapels tegen? Een beduimeld groen schoolschriftje uit de jaren zeventig, waarin ik een soort boekblogje avant la lettre bijhield! Van elk boek vermeldde ik keurig schrijver en titel, de datum waarop ik het uitlas, een hele summiere samenvatting en zelfs een sterretjeswaardering (van 1 tot en met 6).

Eerste boek, toen ik nog een puisterige veertienjarige was: Parcival, herverteld door Jaap ter Haar, uit op 2 april 1973, 5 sterren (van de zes). Laatste boek, toen ik net begonnen was Engels te studeren: The Great Gatsby van F. Scott Fitzgerald, uit op 5 oktober 1976, viereneenhalve ster (van de zes), waaruit blijkt dat ik het toen duidelijk nog niet herkende als het tijdloze meesterwerk dat het is. Daarmee was het schriftje vol. Pas in april 1980 heb ik een veel dikker schrift aangeschaft, waarmee ik de draad weer oppakte.

zaterdag 14 maart 2015

Verdieping voor de lezer

James Wood,
How Fiction Works (2008)
Nederlandse titel: Hoe fictie werkt
Letterkunde, 288 pp.
6 maart 2015


Je hoeft echt niet te weten hoe een apparaat werkt om er met plezier gebruik van te maken. Je hoeft ook niet zelf een topkok te zijn om van lekker eten te kunnen genieten. Maar soms kan een kijkje in de keuken of in het inwendige van het apparaat wel degelijk het plezier vergroten. Ben je bereid om te investeren in een boek dat laat zien wat wel en wat niet werkt in literaire fictie, dan is dit een prima ingang om wat meer verdieping in je leeservaring aan te brengen. Ik denk niet dat How Fiction Works voor een groot publiek is (Joke vond het oorverdovend saai, dus je bent gewaarschuwd), maar persoonlijk trof ik er veel interessante en waardevolle beschouwingen in aan, zelfs al waren ze niet nieuw of baanbrekend.